Hoe je eerste liefde je voor het leven vormt

Iedereen herinnert zich dat ene moment: vlinders in je buik, onwennig naast elkaar lopen, die eerste kus. Je eerste liefde voelt als de belangrijkste ter wereld – en dat is ze deels ook. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat die allereerste relatie een diepere stempel op je persoonlijkheid drukt dan de meeste mensen beseffen.​

Psycholoog Franz J. Neyer van de Friedrich-Schiller-Universität Jena onderzoekt al meer dan dertig jaar hoe relaties onze persoonlijkheid vormen. Zijn conclusie is helder: de eerste relatie is een mijlpaal in de persoonlijkheidsontwikkeling. Zelfvertrouwen neemt toe, en de persoonlijkheid ontwikkelt zich positief. Zelfs als die relatie uiteindelijk stukloopt, blijven de winsten behouden.​​

Dat komt doordat de adolescentie bij uitstek de periode is waarin alles intens wordt beleefd. Het brein is nog in ontwikkeling – bij mannen zelfs tot hun vijfentwintigste – waardoor gevoelens heftiger zijn en ervaringen dieper worden opgeslagen in het emotionele geheugen.​

Opvallend is dat we telkens op hetzelfde type partner vallen. Onderzoekers Yoobin Park en Geoff MacDonald (University of Toronto) vergeleken de persoonlijkheden van opeenvolgende partners van 332 personen. Hun bevinding: er bestaat een significante consistentie in de persoonlijkheidskenmerken van iemands romantische partners. Neyer bevestigt dit patroon. Gemeten langs de zogenoemde 'Big Five' – openheid, gewissenheidheid, extraversie, vriendelijkheid en neuroticisme – lijken opeenvolgende partners verrassend veel op elkaar.​

Wat als die eerste relatie slecht afliep? Bedrog door je eerste lief maakt je niet per definitie wantrouwiger, stelt Neyer. Vertrouwen hangt niet alleen af van eerdere ervaringen, maar ook van hoe een nieuwe partner zich gedraagt. Wel waarschuwt hij: traumatiserende ervaringen zoals huiselijk geweld vormen hierop een uitzondering.​

Negatieve ervaringen zijn bovendien niet per se schadelijk. Conflicten leren je dat meningsverschillen een relatie niet hoeven te vernietigen – je kunt er zelfs aan groeien.​

Wie na jaren gelukkig huwelijk nog steeds terugdenkt aan dat eerste lief, moet oppassen voor nostalgie. Neyer waarschuwt: je vergeet dat zowel jijzelf als die ander inmiddels is veranderd. Langdurige relaties draaien om samen het leven vormgeven, economische uitdagingen aangaan en door dik en dun gaan – minder romantisch dan die eerste kus, maar minstens zo waardevol.​

Onderzoek van psycholoog Nancy Kalish toont overigens dat hervonden eerste liefdes soms wél succesvol zijn: bijna acht op de tien herenigd eerste-liefdeskoppels bleef samen. Maar – en dat is de keerzijde – 62 procent van de herenigde stellen begon als buitenechtelijke affaire.​

Ja, zegt Neyer, maar het vergt hard werk en soms professionele ondersteuning. Relaties kunnen een keerpunt zijn voor je persoonlijke groei. Het begint bij jezelf afvragen: wat zijn mijn sterke kanten, wat zijn de sterke kanten van mijn relatie, en waar zitten de zwakke plekken?​