Wikipedia tussen MAGA en AI: bedreigd, maar vastbesloten te overleven

Wikipedia staat deze maand 25 jaar oud in een vijandiger omgeving dan ooit. In de Verenigde Staten heeft de MAGA‑beweging het platform openlijk tot “wokistische” vijand verklaard en proberen conservatieve politici en mediamagnaten het vertrouwen in de encyclopedie te ondermijnen. Tegelijkertijd dreigt generatieve AI Wikipedia zowel leeg te zuigen als te vervuilen: taalmodellen trainen massaal op de open content, maar leveren zelf steeds vaker foutgevoelige tekst terug die vervolgens weer in bewerkingen kan opduiken.[

Volgens Scientific American is “generatieve AI een existentiële bedreiging voor Wikipedia”, juist omdat minder bezoekers ook minder nieuwe vrijwillige redacteuren betekenen en fouten dan trager worden gecorrigeerd. Wikipedia‑medewerkers signaleren bovendien dat ze het steeds moeilijker bijbenen nu de hoeveelheid AI‑gegenereerde bijdragen groeit. Wikipedia‑oprichter Jimmy Wales noemde ChatGPT in een interview “een zooitje” wanneer het probeert encyclopedische artikelen te schrijven, maar ziet tegelijk kansen als AI vooral wordt ingezet om bronnen te controleren en vooringenomenheid op te sporen.

Maar de encyclopedie legt zich niet bij haar lot neer. In reactie op de kosten en risico’s van AI‑bots heeft Wikimedia een koers ingezet om grote AI‑bedrijven te laten betalen voor het intensieve gebruik van haar databank; Wales wees erop dat “LLM’s voor een groot deel op Wikipedia trainen” terwijl de rekening nu bij donateurs ligt. En tegenover aanvallen vanuit de MAGA‑sfeer en andere complotkringen benadrukken de Wikipedians juist de kracht van transparante discussies, logboeken en een publiek zichtbaar correctieproces, hoe moeizaam dat soms ook is. Een utopie is Wikipedia nooit geweest, maar wie in 2026 nog een gedeelde werkelijkheid wil, kan niet zonder zo’n kwetsbare, hardnekkige infrastructuur van vrijwilligers.[