Wikipedia behoedt zich voor AI door met AI in zee te gaan

Jarenlang was Wikipedia de goedgevulde gratis snackbar van het internet. Iedereen mocht langskomen, maar vooral AI-bedrijven deden zich tegoed aan alle betrouwbare data. Massaal werd de encyclopedie leeggeschraapt om chatbots slimmer te maken, terwijl Wikipedia zelf achterbleef met hogere serverkosten en steeds minder echte bezoekers. Dat tijdperk lijkt voorbij. Wikipedia heeft besloten de rollen om te draaien. If you can’t beat them, join them.

De Wikimedia Foundation sluit inmiddels deals met grote namen als Meta, Amazon en Perplexity. Geen stiekem gescrapete data meer, maar officiële, gestructureerde toegang via een nette API. En ja: daar wordt voor betaald. Voor het eerst verdient Wikipedia serieus aan de AI-honger van Big Tech.

Dat is geen overbodige luxe. Waar Wikipedia ooit vooral door mensen werd geraadpleegd, bestaat het verkeer tegenwoordig steeds vaker uit bots, crawlers en AI-agents. Het aantal menselijke pageviews daalt, terwijl niet-menselijk verkeer explodeert. Dat legt druk op de infrastructuur en maakt het platform kwetsbaar. Bedrijven weren is geen optie, Wikipedia is nu eenmaal openbaar. Dus kiest men voor reguleren en incasseren.

Door AI-bedrijven officiële toegang te geven, hoeft er minder agressief gescrapet te worden. Dat betekent minder bots die de servers belasten en meer rust voor het platform. Schadebeperking, verpakt als samenwerking.

Belangrijk detail: aan de kern van Wikipedia verandert niets. De inhoud blijft gratis, open en door vrijwilligers geschreven. AI-bedrijven krijgen geen zeggenschap over artikelen en gaan ze ook niet schrijven. “Het blijft mensenwerk”, benadrukt de organisatie. De deals gaan puur over toegang tot data, niet over invloed op de inhoud.

Binnen de gemeenschap wordt daar gemengd op gereageerd. Sommigen zien het als een bittere maar noodzakelijke stap om Wikipedia overeind te houden in een wereld waarin kennis wordt leeggezogen door commerciële AI. Anderen vinden dat betaalde toegang wringt met het open internet-ideaal waarop Wikipedia groot is geworden.

Ongemakkelijk is het zeker: Wikipedia dat zichzelf beschermt tegen AI door met AI in zee te gaan. Maar misschien is meebewegen wel de enige manier om nog enige controle te houden. In elk geval bepaalt Wikipedia nu zelf de voorwaarden. En dat is, in dit AI-tijdperk, al een mooie overwinning.

Bron: Bright