Waarom je de zonsverduistering beter niet met je smartphone filmt — zo snel beschadig je de sensor

Het camerablokje in je telefoon doet precies wat een vergrootglas doet: het bundelt licht op een piepklein vlak. Bij een gewone zonsondergang overleeft de sensor dat prima, want de belichting duurt een fractie van een seconde. Maar wie de zon minutenlang in beeld houdt om te filmen, laat die gebundelde straling en warmte permanent op één plek inbranden. Het resultaat is een dode pixel, een paarse veeg of een vaste vlek die daarna op élke foto en video terugkomt.

Het risico stijgt scherp zodra er vergroting bij komt. De telelens, een clip-on lens, of — de klassieke blunder — de telefoon tegen een verrekijker of telescoop houden. Dan wordt de lichtbundel zo geconcentreerd dat behalve de sensor ook je oog gevaar loopt.

Er heerst een hardnekkig misverstand dat kijken via het scherm veilig is. Dat is het alleen zolang je écht naar het scherm kijkt en niet omhoog. In de praktijk gaat iedereen die zijn telefoon uitlijnt minstens één keer met blote ogen naar de zon zoeken. Bij een gedeeltelijke verduistering is er geen enkel veilig moment: ook als er nog maar twaalf procent zonlicht doorkomt, kan het netvlies binnen seconden beschadigen. Dat voel je niet — het netvlies heeft geen pijnzenuwen. De wazige vlek of het vervormde beeld dient zich pas uren later aan.

Een zonnebril helpt niet. Beroet glas, een cd, een röntgenfoto en een dubbele zonnebril ook niet.

De grootste spelbreker is niet je camera maar een rij huizen. Op acht graden hoogte verdwijnt de zon in de bebouwde kom razendsnel achter een dak of boom. Een dijk, duintop, strand of open park in het westen levert meer op dan welke lens ook. En mocht het misgaan met de wolken: de volgende verduistering van dit kaliber laat in Nederland nog decennia op zich wachten.