Wereldeconomie stevent af op een ramp: "Dit is absurd"

De wereldeconomie moet ingrijpend worden hervormd, wil de mensheid een leefbare toekomst houden. Dat zegt António Guterres, secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Volgens hem beloont het huidige economische systeem precies datgene wat de planeet vernietigt: vervuiling, uitputting en verspilling.

Decennialang gold economische groei, gemeten via het bruto binnenlands product (bbp), als dé maatstaf voor succes. Meer groei was beter. Maar dat cijfer vertelt slechts een deel van het verhaal, stelt Guterres. “Als we een bos kappen, stijgt het bbp. Als we zeeën leegvissen, stijgt het bbp. Dat is absurd.”

Volgens critici is het blind najagen van groei op een planeet met eindige hulpbronnen niet alleen een belangrijke oorzaak van de klimaat- en natuurcrisis, maar ook van toenemende ongelijkheid. Economische groei kan prima samengaan met armoede, uitsluiting en mensenrechtenschendingen en precies die blijven onzichtbaar in klassieke economische statistieken.

In januari organiseerde de VN in Genève de conferentie Beyond GDP, waar toonaangevende economen samenkwamen, onder wie Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz, de Indiase econoom Kaushik Basu en ongelijkheidsexpert Nora Lustig. Zij werken mee aan een nieuw dashboard van indicatoren dat niet alleen groei, maar ook welzijn, duurzaamheid en gelijkheid meet.

Volgens Basu zijn landen “gevangen geraakt in een wedstrijdje bbp-groei”, waarbij het welzijn van burgers ondersneeuwt. “Als de economie groeit en alle nieuwe rijkdom naar een kleine elite gaat, wordt van iedereen verwacht dat ze juichen. Dat voedt polarisatie en hypernationalisme.”

De urgentie is groot, stelt de VN-werkgroep in een recent rapport. De financiële crisis van 2008, de coronapandemie en steeds extremere weersomstandigheden hebben pijnlijk blootgelegd hoe kwetsbaar het huidige systeem is. Klimaatschokken en ecologische kantelpunten worden structureel onderschat, met mogelijk ontwrichtende gevolgen voor de wereldeconomie.

Niet iedereen denkt dat het aanpassen van meetmethoden genoeg is. Politiek econoom Jason Hickel, pleitbezorger van degrowth, ziet wel momentum ontstaan. Een recente peiling toont dat 73 procent van de klimaatonderzoekers post-groeidenken steunt. Maar, waarschuwt hij: “Een andere meetlat is niet voldoende. We moeten ook veranderen wat we produceren, voor wie en onder wiens controle.”

Bron: The Guardian