In meerdere Europese havensteden stoten veerboten meer zwaveloxiden (SOx) uit dan het volledige wagenpark binnen de stadsgrenzen. Dat blijkt uit een analyse van de milieuorganisatie Transport & Environment (T&E), die honderd van Europa’s drukste ferryhavens onder de loep nam. Vooral hoofdsteden als Dublin, Helsinki, Stockholm en Tallinn blijken zwaarder belast door uitstoot van veerboten dan door wegverkeer.
Ook andere grote steden zoals Barcelona, Marseille en Rotterdam staan op de lijst. Volgens T&E is in 13 van de 15 grootste Europese havensteden de zwaveluitstoot van veerboten hoger dan die van auto’s.
Zwaveloxiden zijn giftige gassen die ruiken naar rotte eieren of verbrande lucifers. Ze reageren in de lucht tot microscopisch kleine deeltjes die diep in de longen doordringen en via de bloedbaan organen kunnen beschadigen. “Veerboten moeten gemeenschappen verbinden, niet vervuilen”, reageert T&E-analist Felix Klann.
Verouderde vloot, grote impact
Europa telt bijna 2.000 veerboten, waarvan een groot deel op fossiele brandstoffen vaart. Anders dan grote zeeschepen die oceanen oversteken, opereren veerboten vaak binnen vijf zeemijl van dichtbevolkte kustgebieden. Juist daar is de impact op de luchtkwaliteit het grootst.
De onderzoekers vergeleken SOx-emissies met autogegevens binnen stadsgrenzen en hielden rekening met strengere zwavelnormen in de Noordzee, Oostzee en sinds 2025 ook de Middellandse Zee. Daar mag brandstof nog maximaal 0,1 procent zwavel bevatten, vijf keer strenger dan de wereldwijde norm van de International Maritime Organization (IMO). Mede daardoor daalde de zwaveluitstoot sinds 2014 met zo’n 70 procent, volgens cijfers van het Europees Milieuagentschap.
Toch blijft de sector een onderbelichte vervuiler. Volgens T&E zou al 20 procent van de Europese veerboten technisch en economisch haalbaar kunnen worden geëlektrificeerd. Tegen 2030 kan dat aandeel oplopen tot 43 procent, dankzij betere en goedkopere batterijen.
Investeren of afwachten?
De grootste drempel is laadinfrastructuur in havens. Vaak zijn relatief kleine aansluitingen onder 5 megawatt al voldoende, maar havens en rederijen wachten op elkaar. In Stockholm en Tallinn wordt al gewerkt met walstroom en hybride schepen, onder meer op de drukke route tussen Tallinn en Helsinki.
Brancheorganisatie European Community Shipowners’ Association wijst op de “enorme investeringen” die nodig zijn. Zonder duidelijke toezeggingen van rederijen kunnen havens moeilijk vooruit investeren.