Meer dan de helft van het internetverkeer komt niet van mensen: zo betaal jij ongemerkt mee aan de miljardenfraude met nepkliks

Telkens als iemand op een online advertentie klikt, betaalt een adverteerder daarvoor. Meestal gaat het om een paar dubbeltjes, maar bij gewilde zoekwoorden is dat al snel een paar euro. Fraudeurs hebben er een verdienmodel van gemaakt dat volgens onderzoeksbureau Juniper Research dit jaar wereldwijd meer dan 100 miljard dollar aan advertentiegeld verslindt.

Klikfraude is eigenlijk heel eenvoudig. Zet een website vol advertenties neer, stuur er duizenden bots op af en je vangt reclamegeld voor bezoekers die nooit hebben bestaan. In klikboerderijen doen mensen precies datzelfde met de hand, zittend achter rijen telefoons naast elkaar. En soms is de dader gewoon een concurrent die het advertentiebudget van de buurman leegklikt. Want op is op: zodra je dagbudget erdoorheen is, verdwijn je die dag uit de gesponsorde zoekresultaten.

De omvang is groter dan de meeste mensen denken. Beveiligingsbedrijf Imperva mat dat in 2024 voor het eerst in tien jaar meer dan de helft van al het webverkeer (51 procent) niet van mensen kwam, maar van geautomatiseerde systemen. Ruim een derde van al het verkeer bestond uit kwaadaardige bots.

Juniper Research taxeerde de wereldwijde schade door advertentiefraude voor 2023 op 84 miljard dollar en verwacht dat dat bedrag in 2028 is opgelopen tot 172 miljard. Naar schatting van hetzelfde bureau was in 2023 zo'n 17 procent van alle advertentiekliks op desktops niet legitiem. De schattingen verschillen per onderzoeksmethode, maar over de richting heerst weinig twijfel: het wordt elk jaar meer, mede doordat AI het bouwen van bots een stuk makkelijker heeft gemaakt.

Advertenties zijn voor bedrijven een kostenpost die ze verrekenen in de prijs van hun producten. Geld dat naar nepkliks verdwijnt, levert niemand iets op behalve de fraudeur. De klap komt vooral terecht bij kleine ondernemers: de rijschool of de loodgieter die per klik afrekent en geen team heeft om verdachte pieken in de statistieken te onderzoeken.

Wie zelf weleens uit ergernis een paar keer op de advertentie van een bedrijf klikt "om ze te laten betalen", doet in feite precies wat de klikboerderij ook doet, alleen dan kleinschaliger.

Google zegt dat het ongeldige kliks zelf wegfiltert en adverteerders achteraf tegoed geeft voor ongeldige activiteit die alsnog boven water komt. Er is inmiddels een complete bedrijfstak die niets anders doet dan dit.