Naar inhoud springen

Psilocybine kan plezier terugbrengen bij zware depressie

psychologie
Psilocybine paddestoelen in de hand van de mens, bruine achtergrond. Psychedelische magie Golden Teacher paddestoelen. Medisch gebruik. Microdosing concept.
Twintig mensen met een depressie die niet op behandeling reageerde, kregen in Colorado één dosis psilocybine, de werkzame stof uit paddo’s en truffels. Na acht weken had de groep met de hoge dosis duidelijk minder last van plezierloosheid dan de groep met een minidosis. Na een week zagen de onderzoekers dat verschil nog niet. Wat voor conclusies kunnen we aan dit kleinschalige onderzoek verbinden?

Na acht weken minder plezierloos, na een week nog niet

Psychiaters van de University of Colorado Anschutz deelden de deelnemers door loting in. De ene groep kreeg 25 milligram psilocybine, de andere 1 milligram, een dosis die als nepmiddel dient. Deelnemers en onderzoekers wisten niet wie wat kreeg. Beide groepen kregen psychologische begeleiding.
Het belangrijkste meetpunt lag een week na de behandeling. Daar vonden de onderzoekers geen statistisch significant verschil tussen de groepen, wat betekent dat een verschil op toeval kan berusten. Na acht weken was het verschil wel significant. Dat was een secundaire uitkomst, een meting die vooraf niet als hoofdvraag gold.
De somberheid in het algemeen nam in de groep met 25 milligram wel meer af, zowel na een week als na acht weken. De resultaten staan sinds 17 november in het vakblad Journal of Affective Disorders. Volgens de universiteit is het de eerste gerandomiseerde proef met een placebogroep die psilocybine specifiek op deze klacht test.

Alles wat leuk was, doet je niets meer

Die klacht heet anhedonie: je verliest de interesse in dingen of het vermogen om ergens van te genieten. Een etentje met vrienden, muziek of de kleinkinderen laten je koud. Anhedonie blijft vaak hangen, ook als andere klachten van een depressie verbeteren.
“Anhedonie kan een van de meest slopende kanten van depressie zijn. Het tast je vermogen aan om plezier, verbondenheid en zin te vinden in het dagelijks leven”, zegt psychiater Andrew Novick, die het onderzoek leidde, in het persbericht van de universiteit. Eerder schreven we dat hopeloosheid bijna altijd op een depressie wijst; anhedonie is een van de andere hoofdklachten.

In cijfers

  • 20 deelnemers met een depressie waar eerdere behandelingen niet genoeg hielpen. Bij de start in 2024 mikten de onderzoekers op 40, meldde het Amerikaanse ziekenhuis UCHealth vorig jaar.
  • 25 tegen 1 milligram psilocybine, eenmalig.
  • 8 uur duurde een sessie volgens de opzet: op een bank in een huiskamerachtige ruimte, met oogmasker, muziek en twee therapeuten.
  • 1 en 8 weken na de behandeling werd gemeten; alleen na 8 weken was het verschil in plezierloosheid significant.

Waarom de onderzoekers voorzichtig blijven

Twintig deelnemers is weinig. De onderzoekers noemen de uitkomsten zelf voorlopig en willen grotere proeven om te zien of het effect blijft en hoe psilocybine op anhedonie werkt.
Er speelt nog een probleem. Wie 25 milligram krijgt, merkt dat meestal aan de trip. Neurowetenschapper Scott Thompson, die aan de proef meewerkte, vertelde vorig jaar aan UCHealth dat in eerdere studies ongeveer 85 procent van de deelnemers goed raadde in welke groep ze zaten. Dat kan de verwachtingen en dus de uitkomst kleuren.
Depressie is niet één ervaring en niet alle symptomen reageren op dezelfde manier op een behandeling.
- Andrew Novick, psychiater University of Colorado Anschutz
Bijwerkingen noemt het persbericht niet. In de opzet van de studie noemde Novick misselijkheid en hoofdpijn. Soms komen angst of nare herinneringen boven tijdens de trip.

Grotere proeven, ook met Nederlandse patiënten

De Colorado-proef is klein naast het werk van het Britse bedrijf Compass Pathways. Aan een eerdere studie met 233 patiënten deden ook het UMC Utrecht, het UMCG en het LUMC mee. Drie weken na 25 milligram was 29 procent van die patiënten van de depressie af, tegen 8 procent na 1 milligram. Over die grote paddo-studie bij zware depressie schreef WEL in 2022.
Compass haalde in 2025 en 2026 in twee grote fase 3-proeven, de laatste stap voor goedkeuring, het hoofddoel. Het bedrijf wilde zijn aanvraag bij de Amerikaanse medicijnwaakhond FDA eind 2026 rond hebben.

Truffels uit de smartshop zijn geen behandeling

In Nederland zijn verse paddo’s sinds 1 december 2008 verboden. Truffels, de ondergrondse knolletjes van dezelfde soort paddenstoelen, zijn legaal en liggen in smartshops. Psychiater en onderzoeker Robert Schoevers raadt af om ze op eigen houtje tegen klachten te gebruiken. “Het is af te raden om psychedelica voor therapeutische doeleinden te gebruiken zonder goede begeleiding”, zei hij in 2024 tegen BNNVARA. Mensen met langdurige klachten lopen volgens hem meer kans op een negatieve reactie.
Psilocybine tegen depressie krijg je in Nederland alleen in wetenschappelijk onderzoek. Heb je al weken nergens meer plezier in, ga dan eerst naar de huisarts. Denk je aan zelfdoding, bel dan 113 of gratis 0800-0113.
Meer weten?
loading

Loading