Waarom je na je 50ste ineens anders naar je partner, je werk en je leven kijkt

Je hebt geen behoefte aan een cabrio, affaire of plotselinge tatoeage. Toch voelt er rond je vijftigste iets anders. Relaties die jarenlang prima leken, beginnen te schuren. Je hebt minder zin om iedereen tevreden te houden en vraagt je vaker af: wil ik dit eigenlijk nog wel?

Volgens psycholoog en auteur Fern Schumer Chapman hoeft dat geen midlifecrisis te zijn. Zij spreekt liever van een ‘midlife awakening’, een ontwaken halverwege het leven.

De omstandigheden zijn misschien nauwelijks veranderd, maar de betekenis die je eraan geeft wel. Een gesprek met je broer of zus valt ineens verkeerd. Een vriendschap voelt opeens opvallend eenzijdig. Of je kijkt naar je huwelijk, carrière of familie en beseft dat je jarenlang dingen vanzelfsprekend hebt gevonden die helemaal niet zo vanzelfsprekend zijn.

Dat gebeurt niet toevallig. In deze levensfase overlijden vaker ouders, verlaten kinderen het huis, vlakt een carrière af en begint het lichaam nadrukkelijker te veranderen. Daardoor maken veel mensen als het ware een emotionele boekhouding op.

En dan kunnen ongemakkelijke conclusies volgen. Wat je altijd loyaliteit noemde, blijkt misschien angst om iemand teleur te stellen. Wat voelde als liefde, was deels plicht. En wat je als behulpzaamheid beschouwde, kan achteraf vooral pleasen zijn geweest.

De beroemde ontwikkelingspsycholoog Erik Erikson zag de middelbare leeftijd al als een aparte psychologische fase. Volgens zijn theorie verschuift de aandacht van persoonlijk succes naar iets algemeners: wat draag je bij aan anderen en wat laat je achter?

Daar komt nog iets bij: veel vijftigers en zestigers hebben simpelweg minder geduld met relaties die voortdurend energie kosten. Ze willen minder uitleggen of overcompenseren en niet langer koste wat kost de vrede bewaren.

De Amerikaanse psychiater Robert Butler beschreef een vergelijkbaar proces als de ‘life review’. Wanneer mensen ouder worden, kijken ze niet alleen nostalgisch terug. Ze herschikken als het ware hun levensverhaal: oude conflicten komen opnieuw boven, gebeurtenissen krijgen een andere betekenis en pijnlijke ervaringen kunnen eindelijk een plek krijgen.

Dat kan behoorlijk confronterend zijn, maar ook bevrijdend. Grenzen worden duidelijker. Sommige relaties worden hersteld, andere juist losgelaten. En fouten uit het verleden worden makkelijker vergeven.

Misschien is dat wel het grote verschil met de klassieke midlifecrisis. Je wilt niet per se een ander leven. Je kijkt met andere ogen naar het leven dat je al hebt.

Bron: Psychology Today