Wetenschappers: we liegen vooral door te verzwijgen, niet door te spreken

Bij liegen denk je eerder aan iemand die een compleet verhaal uit zijn duim zuigt. Maar volgens psychologen schuilt de meest voorkomende vorm van misleiding juist in wat níét wordt gezegd. Niet het spuien van grove onwaarheden, maar het bewust achterhouden van belangrijke informatie.

Zo’n ‘leugen door weglating’ komt overal voor: thuis, op het werk en binnen vriendschappen. Mensen vertellen geen directe onwaarheid, maar laten cruciale details achterwege. Daardoor ontstaat bij de ander een beeld dat weliswaar gebaseerd is op feiten, maar toch niet klopt.

Psychologen wijzen op verschillende redenen waarom mensen dit doen. Het achterhouden van informatie kan helpen om schuldgevoelens te verminderen, kritiek te vermijden of jezelf gunstiger neer te zetten. Ook angst voor ruzie of een negatieve reactie speelt regelmatig een rol.

Een herkenbaar voorbeeld is de werknemer die meldt dat een rapport klaar is, terwijl een essentieel onderdeel nog ontbreekt. De uitspraak is niet letterlijk onwaar, maar geeft wel een vertekend beeld van de werkelijkheid.

Opvallend genoeg blijken mensen bijzonder goed in het goedpraten van dit gedrag. Wie zichzelf ziet als een eerlijk persoon, maar toch bewust informatie achterhoudt, overtuigt zichzelf vaak dat de verzwegen details niet echt belangrijk zijn. Zo blijft het gevoel bestaan dat er niets verkeerds is gebeurd.

Volgens deskundigen hangt dit samen met cognitieve dissonantie: het ongemakkelijke gevoel dat ontstaat wanneer iemands gedrag botst met het beeld dat hij of zij van zichzelf heeft. Door het belang van de verzwegen informatie te bagatelliseren, verdwijnt dat ongemak grotendeels.

Toch kunnen de gevolgen aanzienlijk zijn. Vooral in liefdesrelaties kunnen terugkerende halve waarheden het vertrouwen langzaam aantasten. Deskundigen benadrukken dat openheid minstens zo belangrijk is als eerlijkheid. Wie structureel essentiële informatie achterhoudt, zet uiteindelijk de relatie onder druk.

Ook sociale media spelen volgens onderzoekers een belangrijke rol. Online tonen mensen vooral successen, verre reizen en bijzondere momenten. Tegenslagen, stress en mislukkingen blijven meestal buiten beeld. Het resultaat is een zorgvuldig samengesteld verhaal dat niet per se onwaar is, maar wel verre van compleet.

Bron: Metro