Duitsland laat Shell en BP meebetalen aan goedkoper tanken. Zou dat in Nederland ook schelen?

Het Duitse kabinet keurt vandaag het wetsvoorstel goed voor een brandstofkorting van circa 17 cent per liter, die per 1 oktober ingaat. De €2,5 miljard die de maatregel kost, wil Berlijn terughalen via een belasting op de overwinsten van energiebedrijven, meldt Reuters via Global Banking and Finance. Niet de belastingbetaler draait op voor die rekening, maar Shell, BP en andere oliemajors die hun EU-winst dit jaar verdubbelden.

De Duitse minister van Financiën Lars Klingbeil (SPD) dringt al maanden aan op een windfall tax op energiebedrijven. Het wetsvoorstel is dit weekend afgerond en moet later deze week door beide kamers van het parlement. Het doel: de kosten terughalen via een heffing op de buitensporige winsten die energieconcerns boeken door de hoge olieprijzen na de sluiting van de Straat van Hormuz. Over de Duitse accijnsverlaging zelf schreven we eerder; nieuw is hoe Berlijn die wil betalen.

Acht oliebedrijven boekten in de eerste helft van 2026 samen €7,5 miljard aan overwinsten in de EU, becijferde Transport & Environment in augustus. Het gaat om Shell, BP, TotalEnergies, Eni, Orlen, Repsol, OMV en Moeve. Zes van de acht verdubbelden hun EU-winst in het tweede kwartaal ten opzichte van een jaar eerder.

Shell boekte in het tweede kwartaal een aangepaste winst van $9,84 miljard, meer dan een verdubbeling ten opzichte van dezelfde periode in 2025. BP meldde eveneens een verdubbeling. De hoge cijfers zijn een direct gevolg van de marktverstoringen door de oorlog in het Midden-Oosten, die olie- en gasprijzen opdreef.

EU-ministers van Financiën bespraken vorige week vrijdag in Dublin of er een EU-brede windfall tax op energiebedrijven moet komen. Zes EU-landen, waaronder Duitsland, Italië en Spanje, drongen daar in augustus al op aan in een gezamenlijke brief aan het Ierse EU-voorzitterschap. De ministers schreven dat er een gezamenlijke aanpak nodig is om te zorgen dat wie profiteert van de crisis, bijdraagt aan het verlichten van de lasten voor burgers. Vervolgoverleg is gepland voor oktober.

De Europese Commissie houdt voorlopig de boot af: zij vindt dat belasting op overwinsten een zaak van de lidstaten zelf is.

Bij een gemiddelde pompprijs van €2,43 per liter (het Nederlandse gemiddelde op 22 september) zou een korting van 17 cent de prijs naar zo'n €2,26 brengen. Op een volle tank van 50 liter scheelt dat €8,50.

Of het financieel haalbaar is, hangt af van de opbrengst. Transport & Environment noemt de schatting van €7,5 miljard overwinst in een half jaar zelf conservatief en pleit voor een permanente EU-brede heffing. Tegelijk gaat het om een berekening van een milieuorganisatie, niet om een officiële EU-raming, en oliebedrijven betwisten de logica achter een extra belasting.

Zelfs in Duitsland is de windfall tax omstreden: bondskanselier Merz en minister van Economische Zaken Katherina Reiche (beiden CDU) wijzen het instrument af, terwijl coalitiepartner Klingbeil erop aandringt. Het geschil illustreert de groeiende verdeeldheid in de coalitie.

In Nederland staat een winstbelasting op oliebedrijven niet op de politieke agenda. De benzineaccijns bedraagt hier €0,84 per liter, het hoogste tarief van Europa. Den Haag kiest voor accijnskorting, niet voor het belasten van oliemajors.

Goedkoper tanken via een windfall tax is voorlopig een Duits plan, niet een Nederlands. Maar als je aan de pomp afrekent, betaal je de overwinsten van Shell en BP hoe dan ook mee.

Bronnen: Global Banking and Finance (Reuters) · Transport & Environment · Euronews · ANWB · huidigebrandstofprijzen.nl