Natuurorganisaties waarschuwen voor achteruitgang zoetwaternatuur

ZEIST (ANP) - Het herstel van de Nederlandse zoetwaternatuur hapert. Milieubeleid wierp jarenlang zijn vruchten af, maar op meerdere terreinen is de stijgende lijn gestopt of gaat het zelfs weer de verkeerde kant op. "Het biodiversiteitsherstel in beken en rivieren is omgeslagen in achteruitgang", waarschuwen het Wereld Natuur Fonds (WWF-NL), SoortenNL en Sovon in een dinsdag verschenen editie van het Living Planet Report.

Het aantal vissen en libellen neemt de laatste jaren af, terwijl zoetwatergebieden kampen met toenemende gevolgen van klimaatverandering. Ook bestrijdingsmiddelen, PFAS-vervuiling, te hoge stikstofconcentraties en invasieve soorten als de Amerikaanse rivierkreeft hebben nadelige gevolgen voor soorten die in rivieren, beken, vennen en moerassen leven.

Droogte is in meerdere jaren funest gebleken voor libellen. In 2018, 2019 en 2025 vielen bijvoorbeeld veel vennen droog, waardoor de larven niet konden overleven.

Hoewel het rapport veel zorgelijke trends toont, zijn er ook lichtpuntjes. Zo gaat het goed met de otter. Het dier was eind jaren 80 helemaal verdwenen uit Nederlandse wateren, maar na een succesvolle herintroductie verspreidt de soort zich nu weer op eigen kracht. Dat had niet gekund zonder ingrepen in bijvoorbeeld de waterkwaliteit.

"De otter laat zien dat herstel mogelijk is. Laten we deze beweging doorzetten. Naar een gezond en veerkrachtig systeem waar onze iconen kunnen leven", schrijven de bestuurders van WWF, SoortenNL en Sovon in het rapport. Ze waarschuwen dat het "laaghangende fruit" al is geplukt. "Decennia geleden was de waterkwaliteit zo slecht dat elke maatregel direct winst opleverde", leggen de natuurorganisaties uit. "Voor echt herstel moeten we een heel watersysteem herstellen. Waterkwaliteit, ruimte, verbinding en beheer moeten hiervoor samen worden aangepakt."

Daar zien de organisaties wel volop kansen voor. Ze wijzen erop dat het ook verplicht is, omdat Nederland moet voldoen aan Europese regelgeving als de Kaderrichtlijn Water (KRW), waarvoor de deadline eind volgend jaar ligt.