Rapport: oude transgenderwet leidde tot diep menselijk leed

NIJMEGEN (ANP) - De oude transgenderwet heeft "diepe fysieke, psychologische en sociale schade toegebracht aan transgender en intersekse personen". Dat staat in een onderzoeksrapport van de Radboud Universiteit, uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). De oude wet gold tussen 1985 en 2014.

Een team van historici van de universiteit heeft de ervaringen onderzocht van transgender en intersekse personen, die schade en leed ondervonden door die oude wet. Dat deden ze onder meer door 28 diepte-interviews. Ook bekeken ze hoe de wet destijds tot stand kon komen. De titel van het rapport, Een onmenselijke wet, verwijst volgens de Radboud Universiteit naar de geschonden mensenrechten, waarvoor in 2021 namens de Staat excuses zijn gemaakt.

De oude wet verbond strikte eisen aan het kunnen wijzigen van iemands wettelijke geslachtsregistratie. Zo moest iemand eerst onomkeerbaar onvruchtbaar zijn gemaakt en ongetrouwd zijn (en dus soms gedwongen gescheiden). De lichamelijke, psychische en sociale gevolgen daarvan waren ingrijpend, staat in het rapport. Zo was er sprake van verlies van zeggenschap over lichaam en leven, verlies van vruchtbaarheid en toekomstperspectief. Mensen lieten onder meer ingrijpende operaties vervroegd uitvoeren, of tegen hun wens, om passende documenten te krijgen. Onderzoeker en medeauteur Marloes Hülsken: "Met name de eis tot verplichte onomkeerbare onvruchtbaarheid liet diepe sporen na."

Politieke steun

Staatssecretaris Judith Tielen (OCW) stelt volgens de universiteit dat het rapport waardevolle inzichten geeft en "helpt ons te leren van wat er destijds is gebeurd". Voorzitter Remke Verdegem van Transgender Netwerk roept politici op "alsjeblieft te leren van deze verschrikkelijke zwarte bladzijde uit onze geschiedenis". "Mensen hebben door de overheid opgelegde, ontzettend ingrijpende en medisch niet noodzakelijke ingrepen ondergaan. Allemaal alleen maar omdat men bang was voor puur fictief misbruik. Omdat het bestaan van een hele bevolkingsgroep niet paste binnen het bekrompen wereldbeeld van politici."

Ze vraagt om politieke steun voor de vernieuwde transgenderwet. Die ligt "nog steeds op zijn gat, terwijl dat juist hét moment is om te bewijzen dat al jullie mooie woorden betekenis hebben".