Waar het ziekteverzuim in Europa het hoogst is

In het ene West-Europese land is er veel meer ziekteverzuim dan in het andere land. De oorzaak daarvan is niet de gezondheid van de mensen, maar de vraag wat je krijgt van je werkgever als je je ziek meldt.

De discussie laaide recent op in Duitsland, waar nieuwe cijfers laten zien dat werknemers gemiddeld rond de 19 à 24 dagen per jaar ziek thuisblijven, een forse stijging ten opzichte van enkele jaren geleden. In Duitse media en factchecks wordt daarom geregeld de vraag gesteld of het land nu bovenaan staat in Europa, maar dat beeld blijkt te eenvoudig. Volgens internationale vergelijkingen scoren bijvoorbeeld Noorwegen, Spanje en Slovenië gemiddeld rond of boven de vijf weken ziekteverzuim per jaar, meer dan Duitsland. Andere ranglijsten op basis van ziektedagen noemen Bulgarije als land met de meeste ziekteverzuimdagen, met gemiddeld 22 dagen per werknemer per jaar.

Een belangrijk deel van de verwarring komt doordat verschillende organisaties iets anders meten: soms gaat het om verloren werkdagen per werknemer, soms om het percentage werktijd dat door ziekte wegvalt. De Wereldgezondheidsorganisatie en andere onderzoeksinstituten benadrukken dat het om gemiddelden gaat, waarbij korte en lange ziekmeldingen op één hoop worden gegooid. Ook verschillen de nationale regels sterk: in landen met royale loondoorbetaling – zoals Duitsland, Noorwegen en Spanje – is de drempel om je ziek te melden lager dan in landen waar je inkomen meteen fors terugvalt. Dat maakt het lastig om simpelweg een “ranglijst” van luie of juist bijzonder hardwerkende Europeanen te presenteren.pmc.ncbi.nlm.nih+7

Onderzoekers wijzen op een mix van factoren: vergrijzing, een toename van psychische klachten en langdurige rug- en gewrichtsproblemen spelen in veel Europese landen een grote rol. In Duitsland komt daar een ruimhartig ziekteregime bij, met tot zes weken volledige doorbetaling door de werkgever en daarna een royale uitkering via de zorgverzekeraar – een systeem dat volgens sommige economen het verzuim mede opstuwt. Tegelijkertijd laten landen met een hoog ziekteverzuim, zoals Noorwegen, zien dat een sterke sociale zekerheid ook kan samengaan met een zeer competitieve economie en lage werkloosheid.dw+4

Zolang elk land zijn eigen spelregels hanteert, blijft één vraag prangend: zegt de Europese ranglijst ziekteverzuim meer over de gezondheid van werknemers, of over de gezondheid van ons sociale stelsel?