AI als baas: Meta aangeklaagd omdat algoritmes bepaalden wie ontslagen werd

Stel je voor: je bent met zwangerschapsverlof, herstelt van een operatie of zorgt voor een ziek familielid. En dan krijg je te horen dat je bent ontslagen. Niet omdat je manager ontevreden is, maar mogelijk omdat een algoritme je lager heeft beoordeeld. Dat is precies waar tientallen (oud-)medewerkers van Meta het techbedrijf nu van beschuldigen.

Volgens een rechtszaak die deze week is ingediend in Californië zou het moederbedrijf van Facebook, Instagram en WhatsApp kunstmatige intelligentie hebben ingezet om te bepalen wie tijdens een grote ontslagronde moest vertrekken. In totaal verdwenen eerder dit jaar zo'n 8.000 banen.

De 26 werknemers die de zaak aanspanden stellen dat Meta niet simpelweg managers liet beslissen wie kon blijven. Volgens hen werden verschillende AI-systemen gebruikt om medewerkers te beoordelen op onder meer prestaties, productiviteit en activiteit op bedrijfsapparatuur.

Daar zou het probleem volgens de aanklagers zijn ontstaan. Werknemers die met zwangerschapsverlof, ziekteverlof of een medische beperking thuis zaten, zouden automatisch minder activiteit hebben laten zien. En juist daardoor zouden zij lager zijn geëindigd in de interne ranglijsten die volgens de aanklagers werden gebruikt bij de ontslagronde.

De rechtszaak noemt meerdere opvallende voorbeelden. Zo zegt een wetenschapper dat zij twee dagen voor haar bevalling hoorde dat haar baan verdween, terwijl zij officieel met goedgekeurd zwangerschapsverlof was. Een andere medewerker stelt dat zijn beoordeling omlaag ging nadat hij wegens een blessure tijdelijk niet kon werken. Ook een manager die nog maar ruim twee weken met ziekteverlof was, zou zijn ontslag hebben gekregen.

De groep vraagt de rechter daarom om de ontslagen voorlopig tegen te houden en een onafhankelijk onderzoek te laten uitvoeren naar de gebruikte AI-systemen. Ook eisen de werknemers compensatie, waaronder achterstallig salaris, misgelopen aandelen en eventueel herstel van hun dienstverband.

Meta weerspreekt de beschuldigingen. Volgens een woordvoerder zijn de claims "feitelijk onjuist" en worden beslissingen over reorganisaties altijd door mensen genomen, niet door kunstmatige intelligentie.

Toch ligt het bedrijf al langer onder vuur. Eerder dit jaar introduceerde Meta software die onder meer toetsaanslagen, muisbewegingen en andere werkgegevens van medewerkers verzamelde om AI-modellen te trainen. Dat leidde intern tot veel kritiek. Meer dan 1.600 werknemers ondertekenden een petitie waarin zij stelden dat hun privacy werd geschonden. Uiteindelijk zette topman Mark Zuckerberg het programma tijdelijk stop.

De zaak raakt aan een veel bredere vraag: hoeveel invloed mag AI eigenlijk krijgen op onze werkvloer?

Steeds meer bedrijven gebruiken algoritmes om prestaties te meten, sollicitanten te selecteren of personeelsbeslissingen te ondersteunen. Critici waarschuwen dat zulke systemen bestaande vooroordelen kunnen versterken, zeker wanneer ze onvoldoende rekening houden met ziekte, zwangerschap of andere beschermde omstandigheden.

Of Meta daadwerkelijk de wet heeft overtreden, zal uiteindelijk de rechter moeten bepalen. Maar één ding is duidelijk: nu kunstmatige intelligentie steeds vaker achter de schermen meebeslist, groeit ook de vraag wie er verantwoordelijk is als zo'n systeem de verkeerde keuze maakt.

Bron: The Guardian