De grote hersenmythe: waarom je geen 'linker- of rechterbreindenker' bent

De linker hersenhelft is logisch, de rechter creatief – toch? Moderne neurowetenschappen ontkrachten deze hardnekkige mythe. Ontdek hoe het echt zit.

Je hebt het vast weleens gehoord: de linkerhersenhelft maakt je logisch en analytisch, de rechter creatief en emotioneel. Het is een van de meest hardnekkige ideeën in de populaire psychologie. En het klopt niet.

De mythe vindt haar oorsprong in de jaren zestig, toen neurowetenschapper Roger Sperry patiënten bestudeerde bij wie de hersenbalk – de dikke zenuwbundel die beide hersenhelften verbindt – chirurgisch was doorgesneden om epilepsie te behandelen. Die studies lieten zien dat bepaalde functies sterker aan één kant zaten: taal vooral links, ruimtelijk inzicht vooral rechts.

Maar de media en zelfhulpindustrie maakten er in de jaren zeventig en tachtig een persoonlijkheidsverhaal van: je bent óf een linkse denker, óf een rechtse denker. Dat is een enorme sprong die de oorspronkelijke wetenschap nooit heeft gemaakt.​

Moderne hersenscans via fMRI laten glashelder zien: bij vrijwel elke cognitieve taak – lezen, rekenen, een gesprek voeren – zijn beide hersenhelften actief. Er bestaat wel degelijk laterale specialisatie: taal en grammatica leunen iets meer op de linkerhelft, terwijl gezichtsherkenning en het interpreteren van emoties iets meer de rechterhelft aanspreken. Maar specialisatie is geen dominantie. De hersenhelften werken als een hecht team, permanent met elkaar in verbinding via het corpus callosum.

Zelfs bij patiënten bij wie een volledige hersenhelft is verwijderd – een uiterst zeldzame ingreep – kunnen kinderen in 70 procent van de gevallen nog adequate taalvaardigheden ontwikkelen. Dat laat zien hoe flexibel en verbonden ons brein werkelijk is.​

Het klinkt onschuldig, maar het 'links-rechts-denken' heeft reële gevolgen. In het onderwijs worden lesmethoden soms afgestemd op zogenaamd linker- of rechterbreinleerlingen – zonder wetenschappelijke basis. Mensen beperken zichzelf: 'Ik ben rechtsbreinig, dus wiskunde is niets voor mij.' In werkelijkheid heb je voor elke complexe taak je hele brein nodig.

De neurowetenschapper Jeff Anderson, hoofdauteur van het grote Utah-onderzoek, vatte het treffend samen: lateralisatie is een eigenschap van individuele verbindingen, niet van personen. Je bent geen type. Je bent een heel brein.​