Griekenland is geweldig. Behalve voor de Grieken

Griekenland is deze zomer weer bomvol toeristen, maar voor veel Grieken zelf is het land van zon, zee en strand nauwelijks nog betaalbaar. Terwijl de economie op papier hersteld is, raken gewone gezinnen hun traditionele zomervakantie aan zee kwijt.

De Griekse economie groeit met ongeveer 2 procent per jaar en het begrotingstekort is omgebogen tot een overschot; volgend jaar is Griekenland naar verwachting niet langer de meest schuldbelaste staat van Europa. Tegelijk ligt het gemiddelde jaarsalaris rond 18.000 euro, minder dan de helft van het EU-gemiddelde, en behoren Grieken samen met Bulgaren tot de onderkant van de Europese ranglijst voor koopkracht.

Volgens recente data geven Grieken gemiddeld 35,5 procent van hun besteedbaar inkomen uit aan huisvestingskosten, bij bijna een derde van de huishoudens zelfs meer dan 40 procent, ruim drie keer het EU-gemiddelde. De combinatie van hoge huren, dure energie en stijgende voedselprijzen knijpt elk restje vakantiebudget weg.

Waar Griekse gezinnen vroeger steevast enkele weken naar een eiland trokken, is een lang verblijf aan zee nu voor velen een onbereikbare luxe. De Atheense lerares Vera Kalogera, wonend in een relatief welvarende wijk, zegt dat zelfs korte trips naar de klassieke vakantie-eilanden niet meer te betalen zijn en dat haar gezin alle ‘niet-noodzakelijke’ uitgaven heeft teruggeschroefd.

In de toeristische hotspots, met name op eilanden als Santorini, drijft de aanhoudende stroom buitenlandse bezoekers de prijzen van logies, horeca en diensten verder op. Een minimumloon van 920 euro per maand, ondanks een stijging van meer dan 40 procent sinds 2019, weegt daar niet tegen op.

Toerisme is goed voor ongeveer een vijfde van het Griekse bbp en breekt jaar na jaar omzetrecords. Die inkomsten ondersteunen banen en overheidsfinanciën, maar zorgen tegelijk voor hogere huren, meer vakantieverhuur en duurdere dagelijkse voorzieningen, vooral in populaire kustgebieden.

De schaarste aan betaalbare woningen is mede het gevolg van jarenlange stilstand in de bouw na de schuldencrisis; de beschikbare voorraad loopt achter op de demografische en toeristische vraag. Economen waarschuwen dat de kloof tussen macro-economische cijfers en het dagelijks leven van burgers niet kleiner wordt als de overheid het kostenprobleem, van boodschappen tot strandbed, niet gerichter aanpakt.

Premier Kyriakos Mitsotakis heeft de “mismatch” tussen mooie statistieken en dalende levensstandaard tot prioriteit verklaard, in aanloop naar verkiezingen die uiterlijk volgend jaar moeten plaatsvinden. De regering introduceerde onder meer een prijsvergelijkingsapp voor zo’n 8.700 producten, maar slechts 7 procent van de ondervraagden zegt dat hun financiële situatie vorig jaar verbeterde.

Daarmee wordt de Griekse zomer een symbool voor een breder Europees ongemak: een economie die draait op volle toeren, terwijl de eigen bevolking toekijkt hoe anderen zich de mooiste stranden kunnen permitteren. De vraag is hoe lang Grieken hun paradijs aan zee zonder morren blijven delen als ze er zelf steeds minder vaak komen.