Hoe de babyboomers Nederland en Europa hebben genaaid

Babyboomers hebben Nederland en Europa groot gemaakt – en nu zetten ze de rem op de toekomst van hun kinderen, stelt The Economist vast. Ze wonen ruim, zitten redelijk zeker in hun pensioen en domineren de stembus, terwijl twintigers en dertigers vastlopen op wonen, werk en vooruitzicht. Generatieconflict, maar dan keurig in poldervariant.

De naoorlogse geboortegolf duwde de babyboomers als een dikke golf door de samenleving heen: ze bepaalden de klaslokalen, de arbeidsmarkt én de woningmarkt. In de jaren zeventig en tachtig vonden ze, ondanks crises, vaak nog een betaalbare koopwoning en een vaste baan. De verzorgingsstaat groeide met hen mee: studiefinanciering, sociale zekerheid, pensioenopbouw – het hoorde er allemaal bij.

Dat succesverhaal is voor hun kinderen ingeruild voor een hindernisbaan. De demografische piek van toen is de vergrijzingsgolf van nu. De rekening – van AOW tot zorg – ligt bij een relatief kleinere werkende generatie, die óók nog de klimaattransitie en stijgende staatsschuld moet meefinancieren.

Nergens is de kloof zo tastbaar als op de woningmarkt. Veel babyboomers wonen in afgeloste of bijna afgeloste koophuizen die door jarenlange prijsstijgingen tonnen waard zijn geworden. Hun kinderen staan intussen in een eindeloze rij voor een huurwoning of worden van bod naar bod overboden op Funda.

Starters krijgen te horen dat ze “gewoon moeten sparen”, terwijl huren zo hoog zijn dat sparen nauwelijks lukt. Wie ouders met stenen heeft, kan via schenking of familielening nog nét instappen. Wie dat niet heeft, blijft achter in de ‘pechgeneratie’. In een land dat zichzelf graag meritocratisch noemt, wordt de portemonnee van je ouders weer beslissend.

Daarbovenop komt de arbeidsmarkt. Het beeld is bekend: de vaste contracten en riante ontslagbescherming zitten vooral bij oudere generaties; de flexcontracten, tijdelijke klussen en zzp‑constructies bij de jongeren. Die worden geacht “ondernemend” en “wendbaar” te zijn, maar dragen intussen zelf de risico’s: inkomensonzekerheid, minder kans op hypotheek, minder pensioenopbouw.

Boomers konden in veel sectoren decennialang bij dezelfde werkgever blijven en rustig hun jaartjes optellen. Voor hun kinderen is het cv een mozaïek van tijdelijke functies en projecten. De oude zekerheid dat een baan automatisch leidt tot vermogensopbouw en een fatsoenlijke oude dag, is verdampt – behalve voor wie al binnen was.

Waarom verandert dit zo moeizaam? Omdat de macht in de stembus ligt waar de stemmen werkelijk worden uitgebracht: bij de oudere generaties. Zestigplussers stemmen trouw; jongeren haken vaker af, versplinteren of stemmen blanco met hun voeten door simpelweg niet te gaan.

Politici voelen dat haarfijn. Ingrijpen in pensioenregelingen, de hypotheekrenteaftrek verder afbouwen, vermogen en erfenissen zwaarder belasten – het zijn allemaal dossiers die bliksemsnel worden vertaald naar “aan de ouderen komen”. Het gevolg is beleid dat met fluwelen handschoentjes om privileges heen manoeuvreert, terwijl de rekening doorschuift naar mensen die nog geen torenhoge pensioenbrief in de bus hebben gehad.

Het wrange is: dit hóeft geen openlijke generatieoorlog te worden. Een eerlijke toekomst vraagt geen boemer‑bashing, maar een nieuw generatiecontract. Dat betekent: serieus bouwen in plaats van beloven, de fiscaliteit verschuiven van arbeid naar bezit, en stap voor stap afbouwen van regelingen die onevenredig gunstig uitpakken voor wie het al goed heeft.

Maar daarvoor is iets nodig wat zelden vrijwillig gebeurt: een generatie die bereid is eigen zekerheden ter discussie te stellen zodat haar kinderen meer erven dan alleen stenen en schulden. De babyboomers hebben Nederland geholpen op te bouwen. De vraag is nu of ze ook de generatie willen zijn die ruimte maakt, in plaats van alles dicht te parkeren.