Kabinet investeert bijna half miljard in seniorenwoningen, maar banken maken verhuizen juist lastiger

Het kabinet trekt de komende vier jaar 420 miljoen euro extra uit voor de bouw van ouderenwoningen. Daarmee wil het de doorstroming op de woningmarkt versnellen, zodat senioren gemakkelijker kunnen verhuizen naar een passende woning en grotere gezinswoningen vrijkomen voor andere huishoudens. Volgens de overheid zijn tot 2030 zo'n 290.000 ouderenwoningen nodig, terwijl voor ongeveer 75.000 daarvan nog extra impulsen nodig zijn.

De investering sluit aan bij een bredere discussie over hoe ouderen beter kunnen doorstromen. Niet alleen het aanbod van geschikte woningen speelt daarbij een rol, maar ook de financiering. Het kabinet onderzoekt daarom samen met de hypotheeksector of de overwaarde van een huidige woning beter kan worden ingezet, bijvoorbeeld om dubbele woonlasten tijdens een verhuizing op te vangen. De uitkomsten van dat onderzoek worden later dit jaar verwacht.

Tegelijkertijd is er een opvallende ontwikkeling aan de kant van de banken. ING scherpt per 23 juli het acceptatiebeleid voor nieuwe aflossingsvrije hypotheken aan. Bij nieuwe aanvragen mag nog maximaal 30 procent van de woningwaarde aflossingsvrij worden gefinancierd, met daarnaast een maximumbedrag dat afhankelijk is van de woningwaarde. De bank zegt hiermee klanten beter te willen voorbereiden op hun financiële toekomst. Voor bestaande klanten die hun hypotheek ongewijzigd voortzetten verandert niets.

Die twee ontwikkelingen lijken op het eerste gezicht met elkaar te botsen. Waar de overheid zoekt naar manieren om ouderen financieel meer bewegingsruimte te geven, worden de mogelijkheden voor nieuwe aflossingsvrije financieringen juist beperkter. Ook andere geldverstrekkers hebben de afgelopen periode vergelijkbare maatregelen aangekondigd, mede na waarschuwingen van De Nederlandsche Bank over de risico's van hoge aflossingsvrije hypotheekschulden.

Dat betekent overigens niet dat de kabinetsplannen kansloos zijn. Meer passende ouderenwoningen kunnen een belangrijke impuls geven aan de doorstroming, zeker als senioren daadwerkelijk een aantrekkelijk alternatief krijgen. Maar alleen bouwen is waarschijnlijk niet voldoende. Voor veel huiseigenaren blijft de financiële haalbaarheid van een verhuizing minstens zo belangrijk als het beschikbare woningaanbod.

De komende maanden zullen daarom uitwijzen of het kabinetsbeleid en de hypotheeksector elkaar weten te versterken, of dat de ruimere ambities van de overheid worden afgeremd door strengere financieringsregels. Juist die combinatie zal bepalend zijn voor de vraag of de woningmarkt daadwerkelijk in beweging komt.