Stijgende energieprijzen kunnen Nederland miljarden kosten

Gas en olie stijgen door onrust rond Iran en de Straat van Hormuz. Nederland kan dat miljarden kosten—via gasvoorraden, benzine en een kwetsbare markt.

De schok kwam in één dag: gas werd in korte tijd veel duurder, olie ging mee omhoog. Dat klinkt als “ver-van-ons-bed”, maar voor Nederland is het juist dichtbij: wij importeren het merendeel van onze fossiele energie en dus importeren we óók prijsrisico.

De directe aanleiding is geopolitiek. Door aanvallen in het Midden-Oosten stokte het scheepvaartverkeer rond de Straat van Hormuz, een route waar een fors deel van de wereldwijde olie- en lng-stromen doorheen moet. Zodra die toevoer wankelt, reageren markten razendsnel: hogere inkoopprijzen werken door in contracten, aan de pomp en uiteindelijk in de inflatiecijfers.

Wat dit moment extra precair maakt: Nederland moet met historisch lage gasvoorraden de bergingen weer vullen richting volgende winter. Als dat bij hoge prijzen gebeurt, lopen de kosten op—en niet alleen voor huishoudens. Ook de staat voelt het, omdat het aanvullen van voorraden (deels) via staatsdeelnemingen en publieke keuzes loopt. Tegelijk is er een gedragseffect: bij onrust kiezen consumenten vaker voor vaste contracten uit angst voor verdere stijgingen.

De ongemakkelijke duiding is dat dit geen “nieuwe energiecrisis” hoeft te worden zoals in 2022, maar wél een harde herinnering dat de energietransitie niet alleen klimaatbeleid is. Minder afhankelijkheid van import—via besparing, elektrificatie en meer stabiele binnenlandse opwek—werkt ook als economische verzekering tegen geopolitieke schokken.