50-plussers met ADHD hebben fors grotere kans op geheugenproblemen

donderdag, 15 oktober 2026 om 12:13

Van de Amerikaanse 50-plussers met ADHD kreeg 6,7 procent in de jaren daarna de diagnose dementie of een milde vorm van geheugenverlies. Bij mensen zonder ADHD was dat 3,4 procent. Dat blijkt uit onderzoek van de University of Pittsburgh onder 187.341 volwassenen, dat op 7 oktober verscheen in het vakblad JAMA Psychiatry. Internationale media meldden een vier keer zo grote kans, maar een extra analyse van de onderzoekers zelf laat dat getal flink slinken.

Wat de onderzoekers vonden

De onderzoekers gebruikten de medische dossiers en het DNA van deelnemers aan All of Us, een groot Amerikaans gezondheidsonderzoek. De deelnemers waren gemiddeld 56 jaar en werden gemiddeld ruim tien jaar gevolgd. Van hen hadden er 3.026 een ADHD-diagnose, 1,6 procent.

De meeste diagnoses waren een milde cognitieve stoornis, oftewel MCI: geheugen- of denkproblemen die groter zijn dan je op jouw leeftijd zou verwachten. Na correctie voor onder meer leeftijd, geslacht en hart- en vaatziekten lag het risico bij mensen met ADHD 4,6 keer zo hoog.

Ook het DNA wees die kant op. Mensen met de meeste genetische aanleg voor ADHD kregen 35 procent vaker geheugenproblemen of dementie dan mensen met de minste aanleg, ook als ze nooit een ADHD-diagnose kregen. “Dit bewijst niet dat ADHD dementie veroorzaakt,” zegt hoofdonderzoeker Tharick Pascoal, psychiater en neuroloog in Pittsburgh. “Twee verschillende soorten bewijs wijzen dezelfde kant op.”

Waarom ‘vier keer zo groot’ te veel zegt

De onderzoekers keken ook wat er gebeurt als er jaren zitten tussen de ADHD-diagnose en de diagnose geheugenproblemen. Bij minstens acht jaar ertussen zakte het verhoogde risico van 4,6 keer naar 1,44 keer. Bij negen jaar was het verschil niet meer statistisch zeker.

“De studie is goed en het verband erin is echt,” schrijft de Amerikaanse psychiater Ryan Sultán van Columbia University op Psychology Today. Toch noemt hij de daling de nuttigste uitkomst van het onderzoek. Veel deelnemers kregen hun ADHD-diagnose pas rond hun vijftigste, vaak nadat ze hulp zochten voor concentratieproblemen. Begon hun geheugen toen al achteruit te gaan, dan leidde die achteruitgang mogelijk tot de ADHD-diagnose. Bovendien kan de gewone verstrooidheid van iemand met ADHD in een geheugentest op achteruitgang lijken.

“Dit bewijst niet dat ADHD dementie veroorzaakt”

Ook in Nederland vaak laat ontdekt

Naar schatting 2,8 procent van de 65-plussers heeft ADHD, meldde MAX Meldpunt in april. Toch stellen artsen de diagnose bij ouderen weinig. Klachten worden vaak toegeschreven aan ouderdom of zelfs beginnende dementie. Uit een peiling onder ruim 8.000 mensen bleek dat veel 60-plussers ADHD-kenmerken bij zichzelf herkennen zonder ooit een diagnose te hebben gekregen.

Psychiater Sandra Kooij, tot februari bijzonder hoogleraar ADHD bij volwassenen bij Amsterdam UMC, noemde in haar afscheidsrede dementie in een rij lichamelijke aandoeningen die vaker voorkomen bij mensen met ADHD, naast hart- en vaatziekten en diabetes. Ze ziet ADHD steeds meer als een aandoening die het hele lichaam raakt.

De risicofactoren liggen voor een deel in je eigen hand

Zelf denken de Amerikaanse onderzoekers dat ADHD vooral via de leefstijl doorwerkt: meer stress, slechter slapen, minder bewegen, ongezonder eten en vaker roken of drinken. In 2024 zette de medische Lancet-commissie veertien risicofactoren voor dementie op een rij. Als je ze allemaal wegneemt, voorkom je volgens de commissie tot 45 procent van de dementie wereldwijd voorkomen. Tien daarvan komen vaker voor bij mensen met ADHD, schrijft Sultán:

roken en te veel alcohol;
te weinig bewegen en overgewicht;
hoge bloeddruk en diabetes;
depressie en eenzaamheid;
hersenletsel, bijvoorbeeld na een ongeluk;
minder opleiding.

Dat past bij eerder onderzoek waarover WEL schreef: ook de kortere levensduur van mensen met ADHD hangt samen met factoren waar je iets aan kunt doen.

“De studie is goed en het verband erin is echt”

Wat je nu kunt doen

Sultán zet op een rij wat je als 50-plusser met ADHD zelf kunt doen:

Laat je ADHD behandelen. Of dat de kans op dementie verkleint, is niet onderzocht. De onderzoekers noemen het zelf een belangrijke open vraag. Wel verlaagt behandeling de kans op ongelukken en verwondingen, zegt Sultán.
Laat bloeddruk, cholesterol en bloedsuiker meten.
Stop met roken en drink ruim onder de norm.
Laat je gehoor en ogen nakijken. Onbehandeld gehoor- en zichtverlies staan ook op de lijst van de Lancet-commissie.
Snurk je en ben je overdag moe? Vraag de huisarts naar slaapapneu, ademstops tijdens je slaap. Dat lijkt op ADHD en wordt er vaak mee verward.
Vergelijk jezelf met jezelf. “Waar het om gaat, is verandering ten opzichte van je eigen uitgangspunt,” zegt Sultán. Een standaard geheugentest gaat uit van een gemiddelde aandacht en ziet ADHD-trekjes dan snel als achteruitgang.

Let op de signalen van dementie en ga naar de huisarts als je geheugen achteruitgaat. Depressie, slaapapneu, alcohol, een te traag werkende schildklier en bijwerkingen van medicijnen kunnen volgens Sultán op beginnende dementie lijken. Die zijn te behandelen.