Buiten wordt het frisser, binnen gaat de verwarming aan, en toch blijven je vingers en tenen ijskoud. Meestal is dat een gewone reactie van je lichaam. Maar soms zit er meer achter dan een tochtig huis.
Eerst het geruststellende nieuws
Als het koud wordt, trekken de kleine bloedvaatjes in handen en voeten samen. Zo houdt je lichaam warmte vast voor de organen die er echt toe doen. Handen en voeten zijn dan het sluitstuk.
Vrouwen hebben er vaker last van dan mannen. Hun bloedvaatjes in vingers en tenen vernauwen sneller, en ook hormonen spelen een rol.
Koude handen zijn meestal een lichaam dat zuinig omgaat met warmte, geen teken van ziekte.
Witte vingers: het fenomeen van Raynaud
Worden je vingers of tenen bij kou plotseling wit, daarna blauw of paars en ten slotte rood? Dan past dat bij het fenomeen van Raynaud. De bloedvaatjes verkrampen, waardoor er tijdelijk minder bloed doorheen stroomt. Het gevoel verdwijnt even en bij het opwarmen gaan de vingers tintelen of pijn doen.
Een aanval komt meestal door kou, soms door stress of emotie. Roken maakt het erger. Raynaud is meestal onschuldig, maar kan ook samenhangen met een reumatische ziekte, ontstoken bloedvaten of een te traag werkende schildklier.
Een trage schildklier
Maakt je schildklier te weinig hormoon, dan gaat je stofwisseling omlaag. Het snel koud hebben is een bekende klacht, vaak samen met moeheid, aankomen, een droge huid en moeilijk poepen. Een bloedtest bij de huisarts geeft duidelijkheid.
Bloedarmoede
Bij bloedarmoede heeft je bloed te weinig rode bloedcellen of hemoglobine om zuurstof te vervoeren. Je voelt je dan moe, slap of kortademig en hebt het vaak koud. Meestal komt bloedarmoede door een tekort aan ijzer.
Vernauwde bloedvaten in de benen
Krijg je na een stukje lopen pijn of kramp in je been, die na even stilstaan wegtrekt? Dan kan het gaan om etalagebenen: vernauwde slagaders door slagaderverkalking. Koude voeten en minder gevoel in de benen kunnen daar ook bij horen. Roken, een hoge bloeddruk en een hoog cholesterol zijn de belangrijkste risicofactoren.
Medicijnen en diabetes
Bètablokkers, onder meer gebruikt bij hoge bloeddruk en hartklachten, geven vaak koude handen en voeten als bijwerking. Stop er nooit zelf mee, maar overleg met je arts of apotheker.
Bij diabetes kunnen zenuwen beschadigd raken, vooral in de voeten. Je voelt kou en warmte dan minder goed. Dat is iets anders dan koude voeten, maar wel een reden om je voeten goed in de gaten te houden.
Wie naast koude handen ook wondjes, gevoelloosheid of extreme moeheid krijgt, wacht beter niet af.
Wanneer naar de huisarts?
Bel de huisarts als:
- je vingers of tenen vaak wit, blauw of paars verkleuren, of een aanval uren aanhoudt;
- je wondjes of ontstekingen aan vingers of tenen krijgt;
- je veel pijn hebt of gevoel of kracht verliest;
- de kou samengaat met andere klachten, zoals extreme moeheid.
Is je been opeens bleek, koud en gevoelloos? Bel dan met spoed de huisarts of huisartsenpost.
Wat je zelf kunt doen
Houd je hele lichaam warm, niet alleen je handen: draag laagjes en handschoenen. Blijf bewegen, want dat stimuleert de doorbloeding. En stop met roken: nicotine vernauwt de bloedvaten.
Koude handen horen bij de herfst. Maar wie ze altijd heeft, met verkleuring of andere klachten erbij, laat er beter even naar kijken.
Meer weten?
POPULAIR NIEUWS
Valt je cv-ketel deze winter uit? Dan mag je nog gewoon een nieuwe ketel nemen, maar bij een ketel van 12 jaar of ouder is dat niet altijd slim
Kristallen glazen van je oma in de kast? Zoveel zijn ze nu waard
Nu al recordprijzen aan de pomp, en vanaf 2028 komt er per liter benzine ruim 27 cent bij: dit kost het jou per volle tank
Google, de Rijksrecherche en nu ook AH: deze terugbelnummers horen op een briefje naast je telefoon
Europa koopt nog steeds Russisch gas: waarom, en wat de stop op 1 januari met je gasrekening doet
Zin in een herfstwandeling? Dit zijn de 6 mooiste dagwandelingen in Nederland
Loading