Lig je weer eens urenlang wakker terwijl je heel erg moe bent? Dan zit de oorzaak misschien niet alleen in je hoofd, maar ook in je buik. Nieuw onderzoek wijst namelijk op een verrassende relatie tussen je darmflora en je nachtrust.
Dat we ongeveer een derde van ons leven slapend doorbrengen, is geen toeval. Slaap is essentieel voor onze gezondheid. Zelfs dieren die onder ingewikkelde omstandigheden leven – denk aan vogels die dagenlang boven zee vliegen of zeezoogdieren die regelmatig moeten ademhalen – vinden manieren om te slapen.
Maar terwijl wij liggen te dromen, gebeurt er nog iets bijzonders: de biljoenen micro-organismen in onze darmen volgen hun eigen ritme. En dat blijkt meer invloed te hebben op onze nachtrust dan we lange tijd dachten.
In ons lichaam leven tientallen biljoenen bacteriën, schimmels en andere micro-organismen. Samen vormen ze de zogenoemde darmflora, ook wel microbiota genoemd. Dat ecosysteem weegt gemiddeld zo'n 200 gram en speelt een cruciale rol bij onder meer de spijsvertering, ons immuunsysteem en zelfs onze mentale gezondheid.
Wetenschappers zien mens en microbiota inmiddels als één biologisch geheel. En die samenwerking gaat ver: wij bieden de bacteriën een thuis, terwijl zij ons helpen allerlei lichaamsprocessen goed te laten functioneren.
Steeds vaker wordt die balans gekoppeld aan gezondheid, welzijn en mogelijk zelfs een langer leven.
Slecht slapen? Je darmen merken het meteen
De relatie tussen slaap en darmflora werkt twee kanten op. Een gezonde darmflora kan bijdragen aan beter slapen, maar andersom heeft ook je darmflora baat bij voldoende nachtrust.
Gezonde darmbacteriën produceren stoffen die ontstekingen helpen verminderen en invloed hebben op het stresssysteem van het lichaam. Daardoor kunnen stresshormonen zoals cortisol 's nachts lager blijven, wat zorgt voor een diepere slaap en minder nachtelijk wakker worden.
Daarnaast spelen darmbacteriën een rol bij de productie van serotonine, een stof die onder andere betrokken is bij stemming en slaap.
Het slechte nieuws: al een paar nachten met te weinig slaap kunnen de samenstelling van je darmflora verstoren. Onderzoekers zagen bovendien meer ontstekingsreacties, een minder goed werkende darmwand en zelfs veranderingen in concentratievermogen en bloedsuikerregulatie.
Drie simpele manieren om je slaap én darmflora te helpen
Gelukkig hoef je geen rigoureuze veranderingen door te voeren om beide een handje te helpen.
1. Eet meer vezels
Groenten, fruit, peulvruchten, volkorenproducten en gefermenteerde voeding zoals yoghurt, kefir, zuurkool en kimchi voeden de goede darmbacteriën. Ook het mediterrane dieet staat bekend als goed voor je darmen.
2. Houd een vast ritme aan
Daglicht in de ochtend helpt je biologische klok op tijd te zetten. Probeer 's avonds juist fel kunstlicht zoveel mogelijk te vermijden.
3. Beweeg en ontspan
Een dagelijkse wandeling, fietstocht of rondje zwemmen kan al verschil maken. Ook stress verminderen helpt: denk aan yoga, meditatie, ademhalingsoefeningen of simpelweg een wandeling in de natuur.