Wie gelukkig wil worden, krijgt vaak hetzelfde advies: het gaat niet om geld, maar om ervaringen en relaties. Maar volgens nieuw internationaal onderzoek is dat slechts een deel van het verhaal. Voor het geluk van een samenleving blijkt vooral de omgeving waarin mensen leven doorslaggevend.
Onderzoekers van de Poolse Academie van Wetenschappen analyseerden gegevens van ruim 97.000 mensen uit 66 landen. Hun conclusie: landen zijn gelukkiger wanneer ze investeren in een eerlijke, open en ondersteunende samenleving, in plaats van alleen in het individuele welzijn van burgers.
De wetenschappers onderscheiden twee routes naar geluk. De eerste is individueel: mensen worden gelukkiger als hun basisbehoeften zijn vervuld, ze gezond zijn en voldoende financiële zekerheid ervaren. Ook vertrouwen in instituties, zoals de rechtspraak, politie en banken, draagt bij aan het persoonlijke welzijn.
Maar de tweede route blijkt belangrijker voor het geluk van een hele samenleving. Die draait om een sociale omgeving waarin mensen elkaar ondersteunen en waarin waarden als gelijkheid, mensenrechten, democratie en vrijheid centraal staan. Zulke omstandigheden maken niet alleen individuen gelukkiger, maar verhogen ook het gemiddelde geluksniveau van een land.
Sterke band met de buurt
Opvallend genoeg blijken sommige factoren op persoonlijk niveau juist anders uit te pakken dan op maatschappelijk niveau. Zo voelen mensen zich vaak gelukkiger als ze een sterke band hebben met hun familie, buurt of directe omgeving. Toch zijn samenlevingen waarin die lokale verbondenheid overheerst gemiddeld minder gelukkig.
Volgens de onderzoekers komt dat mogelijk doordat sterke banden binnen de eigen groep ten koste gaan van vertrouwen in mensen daarbuiten. Dat kan leiden tot meer verdeeldheid en minder sociale samenhang op nationaal niveau.
De studie identificeerde vijf pijlers voor een gelukkige samenleving: gelijke kansen en individuele vrijheid, waardering voor wetenschap en democratie, het vervullen van basisbehoeften, goed functionerende instituties en een gezonde balans tussen verbondenheid met de eigen groep en openheid naar anderen.