Je bloeddruk, cholesterol en gewicht vertellen het nodige over je gezondheid. Maar wetenschappers kijken ook naar een veel simpelere graadmeter: hoe hard je kunt knijpen. Je handkracht blijkt verrassend veel te zeggen over je algemene lichamelijke conditie en hangt samen met je levensverwachting.
Een van de grootste onderzoeken hiernaar is de internationale PURE-studie, gepubliceerd in The Lancet. Wetenschappers analyseerden bijna 140.000 volwassenen uit zeventien landen. Hun knijpkracht werd gemeten met een dynamometer, waarna ze gemiddeld ongeveer vier jaar werden gevolgd.
Vijf kilo minder maakt verschil
De resultaten waren opvallend. Voor iedere vijf kilo lagere knijpkracht nam het risico om te overlijden aan welke oorzaak dan ook met 16 procent toe. Voor sterfte door hart- en vaatziekten ging het om 17 procent. Een zwakkere grip hing ook samen met een grotere kans op een hartinfarct of beroerte.
Opmerkelijk genoeg bleek knijpkracht in deze studie zelfs een betere voorspeller van overlijden dan de systolische bloeddruk.
Recent onderzoek onder ruim 5.000 vrouwen tussen 63 en 99 jaar wijst dezelfde kant op. Wetenschappers keken naar hun handkracht en lieten de deelnemers vijf keer zonder hulp van hun armen uit een stoel opstaan. Vrouwen die bij deze fysieke tests beter presteerden, hadden gedurende de daaropvolgende jaren gemiddeld een kleinere kans om te overlijden.
Waarom zegt je hand zoveel?
Dat je handkracht interessant is, betekent niet dat sterke vingers een geheim recept voor een lang leven zijn. Gripkracht fungeert vooral als graadmeter voor de rest van je lichaam. Om kracht te leveren moeten spieren en zenuwen goed samenwerken. Minder spiermassa, ziekte of lichamelijke achteruitgang kunnen zich daardoor onder meer uiten in een zwakkere grip.
Bovendien verandert handkracht met de leeftijd. Uit onderzoek met ruim 25.000 metingen blijkt dat de gemiddelde knijpkracht grofweg piekt wanneer mensen in de dertig en veertig zijn en daarna geleidelijk afneemt.
Geen glazen bol
Er is één belangrijke waarschuwing: de onderzoeken laten een verband zien en bewijzen niet dat een zwakke hand een korter leven veroorzaakt. Extra hard in een stressbal knijpen gaat je dus niet automatisch extra levensjaren bezorgen.
Wat wel verstandig is: je spierkracht onderhouden. Regelmatig bewegen en krachttraining worden juist bij het ouder worden belangrijk om spiermassa, mobiliteit en zelfstandigheid zo lang mogelijk te behouden.
Je handdruk voorspelt dus niet wanneer je doodgaat. Maar dat een test van enkele seconden iets kan verklappen over de conditie van je hele lichaam, is op zijn minst een goede reden om je spierkracht serieus te nemen.