We hebben een zesde zintuig waar je mogelijk nog nooit van hebt gehoord. En het is cruciaal voor je psychische gezondheid

We leren allemaal dat de mens vijf zintuigen heeft: zien, horen, ruiken, proeven en voelen. Maar wetenschappers richten hun aandacht steeds vaker op een zesde zintuig dat heel belangrijk is voor onze mentale gezondheid.

Dat zintuig heet interoceptie: het vermogen van je lichaam om signalen van binnenuit waar te nemen en te interpreteren. Denk aan je hartslag, ademhaling, lichaamstemperatuur, dorst of hongergevoel. Zonder dat je erbij stilstaat, gebruikt je brein die informatie voortdurend om je lichaam in balans te houden.

Volgens psychologen is interoceptie essentieel om te merken wanneer er iets verandert. Zo voel je dat je moet drinken als je dorst hebt of trek je een trui uit als je het te warm krijgt.

Steeds meer onderzoek suggereert dat interoceptie ook een rol speelt bij psychische aandoeningen, zoals angst, depressie, PTSS en eetstoornissen. Het idee is dat signalen uit het lichaam ons helpen inschatten of een situatie veilig of juist bedreigend is. Als die interne signalen niet goed worden verwerkt, kan dat bijdragen aan psychische klachten.

Zo kan iemand met een angststoornis bijvoorbeeld extreem gevoelig zijn voor een versnelde hartslag tijdens een sociale situatie. Die lichamelijke reactie wordt vervolgens gezien als een teken dat er gevaar dreigt, waardoor de angst alleen maar toeneemt.

Een analyse van 93 onderzoeken liet bovendien zien dat vrouwen gemiddeld minder nauwkeurig hun hartslag kunnen inschatten dan mannen. Mogelijk speelt dat een rol bij het feit dat angst en depressie vanaf de puberteit vaker voorkomen bij vrouwen, al benadrukken onderzoekers dat de oorzaak waarschijnlijk veel ingewikkelder is.

Ook nieuw onderzoek wijst op het belang van interoceptie. Duitse wetenschappers ontdekten dat mensen die hun lichaamssignalen goed aanvoelen minder last hebben van stemmingswisselingen wanneer ze honger hebben. Ze kregen net zo goed trek als anderen, maar hun humeur bleef stabieler.

Bij anorexia nervosa lijkt interoceptie eveneens een belangrijke rol te spelen. Onderzoekers van UCLA gebruikten een trillende capsule om signalen uit de maag te meten. Daaruit bleek dat mensen met anorexia moeite hebben om hongersignalen waar te nemen en erop te vertrouwen, zelfs nadat ze weer op een gezond gewicht zijn gekomen.

Toch is niet iedere wetenschapper het eens over het concept. Sommige onderzoekers vinden dat interoceptie een verzamelnaam is voor allerlei verschillende processen en daardoor te simplistisch wordt gebruikt.

Eén ding lijkt echter duidelijk: ons lichaam geeft voortdurend signalen af die veel meer invloed hebben op ons welzijn dan we lange tijd dachten. Hoe beter we die interne communicatie begrijpen, hoe groter de kans dat we in de toekomst psychische aandoeningen beter kunnen behandelen.

Bron: Science Alert