Dit verborgen patroon voorspelt huidkanker vijf jaar van tevoren

Huidkanker rukt op in de westerse wereld en snel ook. Vooral melanoom, de gevaarlijkste vorm, komt steeds vaker voor. Twee onderzoekers hebben nu met behulp van AI een patroon gevonden dat het risico al vijf jaar van tevoren kan voorspellen.

De cijfers liegen er niet om. In de afgelopen vijftig jaar is het aantal gevallen van huidkanker explosief gestegen. Volgens de WHO leven wereldwijd zo’n 1,5 miljoen mensen met de ziekte. En landen als Nederland, Zweden en Duitsland behoren tot de koplopers.

Zo’n 90 procent van de gevallen is te herleiden tot uv-straling van de zon. Toch blijft vroege opsporing lastig. Melanoom ontstaat wanneer pigmentcellen ongecontroleerd gaan groeien en kan zich razendsnel verspreiden naar andere organen.

Onderzoekers van de universiteit van Göteborg zetten nu een grote stap richting vroegtijdige detectie. Ze analyseerden met kunstmatige intelligentie de gezondheidsgegevens van maar liefst 6 miljoen Zweden.

In die enorme dataset – die bulkt van de informatie over diagnoses, medicijngebruik en sociale omstandigheden – zochten ze naar verborgen patronen. En met succes: 38.582 mensen ontwikkelden binnen vijf jaar melanoom en de AI wist verrassend goed te voorspellen wie dat zouden zijn.

Het beste model zat in ongeveer 73 procent van de gevallen goed. Zelfs een simpel model, gebaseerd op alleen leeftijd en geslacht, haalde nog altijd 64 procent kankergevallen ertussenuit.

Door verschillende soorten data te combineren, konden onderzoekers kleine groepen aanwijzen met een extreem hoog risico. Binnen zo’n groep kreeg ongeveer een derde binnen vijf jaar melanoom.

Dat opent de deur naar gerichtere screening. In plaats van iedereen te controleren, kun je je richten op de mensen die het meeste risico lopen. "Onze resultaten geven een duidelijk signaal dat registergegevens in de toekomst strategischer gebruikt kunnen worden", zegt onderzoeker Martin Gillstedt. "Gegevens die al beschikbaar zijn in de gezondheidszorg, kunnen worden gebruikt om mensen met een hoger risico op melanoom te identificeren."

De belofte is groot. Door bestaande data slimmer te gebruiken, kan de zorg efficiënter worden ingericht en kunnen gevallen van huidkanker mogelijk eerder worden ontdekt.

En dat is hard nodig. Want zolang de zon blijft schijnen, blijft ook het risico groeien. Het verschil is alleen: straks weet je misschien jaren van tevoren al of jij tot de risicogroep behoort.

Bronnen: Wibnet / Acta Dermato-Venereologica