Eén decennium in je leven is veel vermoeiender dan de rest, maar daarna wordt het weer beter

In je twintiger jaren kon je nachten doorhalen, slecht slapen, hard werken en toch fris opstaan. Tegen de tijd dat je veertig bent, lijkt die vanzelfsprekende energie ineens verdwenen. Het duurt dagen om bij te komen van een nacht doorzakken en je gaat eigenlijk het liefst gewoon vroeg naar bed. Je wordt oud, denk je dan.

Maar dat klopt niet. Je veertiger jaren zijn vaak de meest uitputtende periode van je leven. Niet omdat je oud wordt, maar omdat biologische veranderingen en maximale druk precies op hetzelfde moment samenkomen. En dat is, verrassend genoeg, goed nieuws.

In de vroege volwassenheid pieken meerdere systemen tegelijk. Je spiermassa is groot, zelfs zonder training. Daardoor kosten alledaagse bewegingen relatief weinig energie. Meer spier betekent simpelweg: alles kost minder moeite. Ook op celniveau is de energieproductie efficiënter. Mitochondriën – de energiefabriekjes van het lichaam – zijn talrijker en werken beter.

Daarnaast slaap je dieper. Zelfs met weinig uur maakt het brein relatief veel diepe slaap aan, cruciaal voor fysiek herstel. Hormonale ritmes zijn stabiel: stresshormonen, melatonine en geslachtshormonen volgen voorspelbare patronen.

Rond het veertigste levensjaar stort niets ineens in. Maar kleine verschuivingen beginnen op te tellen. Spiermassa neemt langzaam af, tenzij je het actief onderhoudt. Dat merk je niet direct, maar het effect is groot: dagelijkse beweging vraagt ongemerkt meer energie.

Mitochondriën werken nog steeds, maar minder efficiënt. Slechte slaap of stress wordt niet meer moeiteloos gecompenseerd. Je slaap zelf verandert ook: je krijgt minder diepe slaap.

Daar komt de mentale belasting bij. De veertiger jaren zijn vaak een periode van maximale cognitieve en emotionele druk: verantwoordelijkheid, zorg, carrière, constante beslissingen. Het brein draait op volle toeren. Mentale multitasking put net zo hard uit als fysieke arbeid.

Veel mensen verwachten dat het daarna alleen maar slechter wordt. Maar in werkelijkheid rapporteren velen juist meer stabiliteit. Hormonale systemen kalmeren, rollen worden eenvoudiger, ervaring komt in de plaats van voortdurende alertheid.

Slaap hoeft niet slechter te worden. Minder stress en vaste routines kunnen de slaapkwaliteit zelfs verbeteren. En spier- en mitochondriale aanpassingen blijven mogelijk tot ver na het zestigste levensjaar. Krachttraining kan binnen enkele maanden leiden tot meer kracht, betere stofwisseling en subjectief meer energie.

Bron: Science Alert