Je knie is geen wegwerpartikel: kraakbeen blijkt tóch te herstellen (maar helaas niet volledig)

Jarenlang kreeg je te horen dat kapot kraakbeen nooit meer teruggroeit. Eenmaal beschadigd, altijd beschadigd; daar moest je het mee doen. Maar dat beeld klopt niet helemaal meer. Wetenschappers en orthopeden zien steeds meer bewijs dat kraakbeen wel degelijk kan herstellen, mits je op tijd bent en de juiste dingen doet.

Kraakbeen heeft geen eigen bloedvaten. Een botbreuk groeit binnen enkele weken dicht dankzij een goede doorbloeding, maar kraakbeen moet het doen met voedingsstoffen die via het gewrichtsvocht binnensijpelen. Dat maakt herstel traag en beperkt, maar niet onmogelijk, zoals lang werd gedacht.

Bij lichte tot matige schade, bijvoorbeeld door overbelasting of een kleine blessure, blijkt het lichaam wel degelijk in staat om het weefsel deels te herstellen. Vooral als je op tijd ingrijpt: minder belasten, gericht bewegen en het gewricht niet verder laten verslijten.

Orthopeden zien de laatste jaren duidelijke verschuivingen in de behandeling. Fysiotherapie gericht op de juiste spieropbouw rond het gewricht blijkt het herstel te ondersteunen, omdat het de druk op het beschadigde kraakbeen vermindert. Ook gewichtsverlies bij overgewicht helpt aantoonbaar, simpelweg omdat elke kilo minder de knie minder belast.

Daarnaast wordt er in Nederlandse ziekenhuizen steeds vaker gewerkt met technieken waarbij eigen kraakbeencellen worden gekweekt en teruggeplaatst, of waarbij stamcellen worden ingezet om het herstelproces een duwtje te geven. Deze behandelingen zijn niet voor iedereen geschikt en vaak nog in ontwikkeling, maar ze laten zien dat "onherstelbaar" niet langer het laatste woord is.

Belangrijke kanttekening: ernstige, langdurige slijtage, zoals bij vergevorderde artrose, is een ander verhaal dan een verse, kleine beschadiging. Hoe eerder klachten worden opgepakt, hoe groter de kans dat het gewricht zich (deels) herstelt. Aanhoudende pijn, stijfheid of een knie die vastloopt zijn signalen om niet af te wachten, maar op tijd naar een arts te stappen.

Beschadigd kraakbeen is dus niet per definitie een definitief vonnis. Op tijd handelen, gericht bewegen, een gezond gewicht aanhouden en niet te lang doorlopen met klachten maken echt verschil. De boodschap voor iedereen met kniepijn: wachten met de gedachte dat het toch geen zin meer heeft, is precies wat je niet moet doen.