Mensen blijken verrassend goed te kunnen voorspellen hoe oud ze worden. Met één uitzondering

Hoe oud denk je dat je wordt? 80, misschien 90, als het een beetje meezit? Het klinkt als nattevingerwerk, maar mensen blijken verrassend goed te kunnen inschatten hoeveel tijd ze nog hebben. Alleen maken we daarbij één opvallende fout: we denken vaak dat we eerder doodgaan dan daadwerkelijk gebeurt.

Dat blijkt uit een langlopend Japans onderzoek waarvoor wetenschappers ouderen tot 28 jaar lang volgden. In 1996 kregen 2.447 Japanners van 60 jaar en ouder een simpele maar nogal existentiële vraag voorgeschoteld: welke leeftijd denkt u te bereiken?

Van hen durfden 2.054 een getal te noemen, variërend van 63 tot maar liefst 120 jaar. In de daaropvolgende 28 jaar overleden 1.514 deelnemers. Daardoor konden onderzoekers hun voorspellingen naast de werkelijkheid leggen.

En daar kwam iets interessants uit. Mensen die dachten nog veel jaren voor de boeg te hebben, leefden gemiddeld inderdaad langer. Dat verband bleef overeind nadat rekening was gehouden met onder meer leeftijd, geslacht, sociaaleconomische omstandigheden en gezondheid.

Betekent dat dat je jezelf met een flinke dosis optimisme richting de honderd kunt denken? Helaas, zo simpel is het niet. Het onderzoek is observationeel en kan dus geen oorzaak en gevolg aantonen. Waarschijnlijk beschikken mensen over allerlei informatie over zichzelf die in hun inschatting meespeelt. Wie zich gezond voelt, weinig klachten heeft en uit een langlevende familie komt, kan zowel een hogere levensverwachting hebben als een hogere leeftijd voorspellen.

Toch zat er een duidelijke blinde vlek in de glazen bol. Van de deelnemers bij wie de uiteindelijke levensduur kon worden vastgesteld, leefde ongeveer 59 procent langer dan ze zelf hadden verwacht.

Opvallend veel Japanners gokten op 80 jaar. Dat was ongeveer de gemiddelde levensverwachting bij geboorte in Japan in 1996. Mogelijk gebruikten mensen dat bekende cijfer als ankerpunt.

Maar daar zit een denkfout in. Wie al 70 is geworden, heeft immers allerlei risico's uit zijn jeugd en middelbare leeftijd al overleefd. Zijn resterende levensverwachting is daarom iets anders dan de gemiddelde levensverwachting van een pasgeborene.

Vooral vrouwen en hoger opgeleiden bleken zichzelf nogal eens te onderschatten. Mensen met een slechtere gezondheid hadden juist minder kans hun voorspelde leeftijd te overtreffen.

Dat verkeerd gokken is niet alleen interessant voor een gesprek tijdens een verjaardag. Het kan financiële gevolgen hebben. Wie ervan uitgaat op zijn 80ste dood te zijn en uiteindelijk 95 wordt, moet vijftien extra jaren zien te bekostigen. Andersom kan een veel te optimistische inschatting ervoor zorgen dat iemand zijn hele leven onnodig zuinig doet.

De onderzoekers benadrukken dat de studie, die nog niet door vakgenoten is beoordeeld, niet bewijst dat positief denken levensverlengend werkt. Maar één conclusie is wel aardig: als je moet gokken hoe lang je nog hebt, houd er dan rekening mee dat je jezelf zomaar eens vijftien verjaardagen tekort kunt doen.

Bron: Science Alert