“Overweldigend bewijs”: waarom artsen nu waarschuwen dat landbouwgif parkinson aanjaagt

Voormalig uroloog Ingrid van Es-Koeter (47) moest vorig jaar gedwongen stoppen met werken toen zij de diagnose parkinson kreeg. In een interview met BN DeStem trekt zij nu, als belangenbehartiger van de Parkinson Vereniging, hard aan de bel: ga meer biologisch eten, want gewasbeschermingsmiddelen spelen volgens haar een ondergewaardeerde rol bij het ontstaan van de ziekte.

Haar zorg sluit aan op een groeiend wetenschappelijk vermoeden. Parkinson is volgens ParkinsonNL de snelstgroeiende hersenziekte ter wereld: Nederland telde in 2022 ruim 67.000 patiënten, en de Hersenstichting verwacht een stijging naar 82.600 in 2040. De ziekte ontstaat door een combinatie van veroudering, erfelijke aanleg en omgevingsfactoren — waaronder luchtvervuiling en pesticiden.

Hoogleraar neurologie Bas Bloem (Radboudumc) noemt het bewijs voor die omgevingsfactoren “overweldigend” en waarschuwt tegen versoepeling van Europese regels rond gewasbeschermingsmiddelen. Uit bevolkingsonderzoek blijkt dat bij zestigplussers die vroeger veel met bestrijdingsmiddelen werkten, parkinson bij ongeveer 10 op de 1.000 mensen voorkomt, tegen 6 op de 1.000 in de rest van die leeftijdsgroep. In Frankrijk is parkinson sinds 2012 officieel een beroepsziekte bij boeren.

Een direct causaal verband is voor de meeste middelen nog niet bewezen, en over glyfosaat is de wetenschap verdeeld. Voor het herbicide paraquat en het insecticide rotenon — beide allang verboden in de EU — is de link met parkinson wél hard. Minister Wiersma laat de Eerste Kamer halfjaarlijks bijpraten over lopend onderzoek, en het RIVM werkt aan een teststrategie (project SPARK).

Intussen stemde de Tweede Kamer in met versoepeling van de Europese toelatingsregels. De vraag is of we daar over twintig jaar net zo naar terugkijken als nu naar asbest.