Waarom sommige tachtigers scherper zijn dan veel vijftigers

Waarom blijven sommige mensen tot op zeer hoge leeftijd mentaal messcherp, terwijl anderen dementie ontwikkelen? Een grootschalige nieuwe studie onder ruim 18.000 deelnemers wijst erop dat genetica daarin een belangrijkere rol speelt dan tot nu toe werd gedacht.

Het onderzoek richtte zich op zogenoemde superagers: mensen van 80 jaar en ouder met een uitzonderlijk goed geheugen, vergelijkbaar met dat van mensen die tientallen jaren jonger zijn.

De resultaten laten zien dat deze superagers twee duidelijke genetische voordelen hebben. Ze hebben aanzienlijk minder vaak een genvariant die het risico op Alzheimer verhoogt en juist vaker een variant die bescherming biedt tegen de ziekte. Dat suggereert dat uitzonderlijk goed ouder worden niet alleen een kwestie is van leefstijl, maar deels al in het DNA ligt vastgelegd.

Volgens hoofdonderzoeker Leslie Gaynor is dit het meest opvallende resultaat van het onderzoek. “Hoewel iedereen die 80 wordt zonder dementiediagnose al uitzonderlijk oud wordt, laat onze studie zien dat superagers een nog specialere groep vormen met een duidelijk verlaagd genetisch risico op Alzheimer.”

De onderzoekers analyseerden gegevens uit acht grote Amerikaanse verouderingsstudies. Superagers werden gedefinieerd als mensen van 80 jaar en ouder die beter scoorden op cognitieve tests dan het gemiddelde van gezonde vijftigers en zestigers. In totaal ging het om ruim 1.600 mensen, naast bijna 9.000 Alzheimerpatiënten en meer dan 7.600 gezonde mensen.

Eerder onderzoek liet al zien dat superagers een andere hersenstructuur hebben en beter bestand lijken tegen schadelijke eiwitophopingen in de hersenen. De nieuwe studie maakt duidelijk dat die weerstand waarschijnlijk ook genetisch is verankerd.

Belangrijk om te benadrukken: genen zijn niet alles. Leefstijl, opleiding, beweging en sociale factoren blijven cruciaal. Maar deze bevindingen maken wel duidelijk dat sommige mensen biologisch gezien een voorsprong hebben.

Volgens de onderzoekers biedt dit hoop. Door beter te begrijpen waarom superagers zo veerkrachtig zijn, kunnen wetenschappers mogelijk nieuwe strategieën ontwikkelen om dementie te vertragen of zelfs te voorkomen. Of zoals Gaynor het zegt: superagers laten zien hoe gezond ouder worden er, genetisch gezien, uit kan zien.

Bron: Science Alert