Vrouwen worden ouder dan mannen, maar niet gezonder. Een meisje dat in 2025 werd geboren, mag rekenen op 83,5 jaar, een jongen op 80,7 jaar. Toch leven vrouwen gemiddeld zo'n zeven jaar langer met een lichamelijke beperking.
Die paradox heeft een simpele kern: mannen en vrouwen worden van verschillende dingen ziek. Soms door hun lichaam, soms door hun gedrag, en soms door hoe de zorg naar hen kijkt.
Vaker bij vrouwen
- Auto-immuunziekten: ongeveer vier op de vijf patiënten is vrouw. Bij lupus is dat zelfs acht à negen op de tien.
- MS: vrouwen krijgen het twee tot drie keer zo vaak als mannen.
- Migraine: ruim drie keer zo vaak, vooral tussen 25 en 50 jaar.
- Botontkalking: de grote meerderheid van de patiënten is vrouw.
- Depressie en angst: per jaar heeft 6,3 procent van de vrouwen tussen 18 en 64 een depressie, tegen 4,1 procent van de mannen.
- Dementie: ongeveer twee derde van de mensen met dementie is vrouw, mede omdat vrouwen ouder worden.
Vaker bij mannen
- Hartinfarct op jongere leeftijd: mannen krijgen hun eerste infarct gemiddeld zeven à tien jaar eerder dan vrouwen.
- Parkinson: zes op de tien mensen met parkinson of parkinsonisme is man.
- Verslaving: mannen hebben vaker een stoornis in het gebruik van alcohol of drugs.
- Zelfdoding: in 2025 maakten 1.205 mannen een einde aan hun leven, tegen 553 vrouwen.
Het X-chromosoom als verdachte
Een deel van de verklaring zit in de cellen. Vrouwen hebben twee X-chromosomen, mannen één. Om een dubbele dosis te voorkomen, schakelt het lichaam in elke vrouwelijke cel één X uit. Dat doet het met een lang RNA-molecuul, Xist.
Rond dat molecuul ontstaan klompjes van eiwitten en erfelijk materiaal die een sterke afweerreactie kunnen uitlokken. Dat is een van de sporen die kunnen verklaren waarom het afweersysteem van vrouwen vaker het eigen lichaam aanvalt.
Hormonen: bescherming met een houdbaarheidsdatum
Oestrogeen beschermt vrouwen tot de overgang tegen hart- en vaatziekten. Tussen 55 en 65 jaar is het risico op een hartinfarct voor mannen zes keer zo groot. Na de overgang is het verschil grotendeels weg.
Hart- en vaatziekten zijn dus geen mannenziekte. Vrouwen hebben bij een infarct wel soms minder duidelijke klachten, wat het herkennen lastiger maakt. Hoge bloeddruk of diabetes tijdens de zwangerschap verhoogt later de kans op hartproblemen.
Hetzelfde hormoon speelt mee bij migraine. Ongeveer 60 procent van de vrouwen met migraine krijgt aanvallen rond de menstruatie. En na de overgang neemt de botmassa sneller af, vandaar de botontkalking.
Gedrag en de spreekkamer
Mannen stappen minder snel naar een arts en lopen langer door met klachten. Ook roken speelt mee: het verschil in levensverwachting is de afgelopen twintig jaar kleiner geworden, onder meer doordat vrouwen en mannen tegenwoordig meer op elkaar lijken in hun rookgedrag.
Vrouwen komen juist vaker bij de huisarts, maar krijgen bij alledaagse klachten als hoofdpijn, rugpijn of vermoeidheid minder vaak een diagnose. Mannen met dezelfde klachten krijgen vaker lichamelijk onderzoek, een röntgenfoto of een verwijzing. Of vrouwen daardoor slechtere zorg krijgen, is nog niet aangetoond. Wel dat het traject anders loopt.
Het hardnekkige idee dat medicijnen alleen op mannen worden getest, klopt overigens niet. Vrouwen doen mee, al zijn ze in een deel van de studies ondervertegenwoordigd ten opzichte van het aantal vrouwelijke patiënten.
Wat je ermee kunt
De les is niet dat het ene geslacht kwetsbaarder is. Het is dat klachten er per geslacht anders uit kunnen zien. Twijfel je bij vage klachten op de borst, aanhoudende hoofdpijn of somberheid? Laat het niet wegwuiven, ook niet door jezelf.
Meer weten?
- Emancipatiemonitor 2024: (Gezond) leven (CBS)
- Vrouwen en hart- en vaatziekten (Hartstichting)
- Cijfers psychische gezondheid (Trimbos-instituut)
POPULAIR NIEUWS
Wil je nog op papier schenken aan je kinderen? De akte moet vóór 1 januari klaar zijn, en wie nu al voor 2027 tekent, valt onder de nieuwe regels
Docent zette val met verborgen tekst: verbijsterend aantal studenten liet AI hun essay schrijven
Seneca wist het 2000 jaar geleden al: zo voorkom je dat een kleinigheid je hele avond verpest
Emigreren naar Spanje? De nieuwe exitheffing is bedoeld voor miljonairs, maar op je pensioen zit al een claim
Spouwmuur of vloer isoleren? In oktober vroegen huiseigenaren meer isolatiesubsidie aan dan ooit dit jaar, maar alleen de vloer verdien je pas na 10 jaar terug
