Waar denkt de wereld dat het leven het fijnst is? Nederland haalt de top tien, maar net niet het podium"

De nieuwe Best Countries Index van de Wharton School beoordeelt 85 landen op 73 eigenschappen, van ondernemerschap tot cultuur. Voor het onderdeel kwaliteit van leven kwam Zweden als eerste uit de bus, met de maximale indexscore van 100. Denemarken volgt op 98,2, Canada op 95,0. Zwitserland, Finland en Noorwegen maken de top zes af. Nederland staat op plek zeven met 90,8 punten, net voor Australië, Duitsland en België.

Acht van de tien hoogst genoteerde landen liggen in Europa. Dat is minder een compliment aan Europa dan een compliment aan het Europese imago: dit is een perceptieonderzoek. Er is niemand langs geweest om de wachtlijsten in de zorg te controleren of de huurprijzen op te vragen.

Precies daar zit de Nederlandse pijn. Op harde indicatoren doet Nederland het namelijk uitstekend. In de veelgebruikte kwaliteit-van-leven-index van Numbeo, die rekent met koopkracht, veiligheid, zorg, woonlasten, files en luchtkwaliteit, staat Nederland dit jaar juist bovenaan. Ook het CBS meldde in mei dat bijna 85 procent van de Nederlanders tevreden is met het leven, en dat de Nederlandse inkomens en vermogens bij de hoogste van de Europese Unie horen.

Nederland is dus in de praktijk kandidaat voor het goud, maar in de wereldwijde fantasie hoogstens een nette zevende. Het buitenland droomt van Scandinavische bossen en Canadese meren, niet van een tussenwoning in Zoetermeer met dubbelglas en een fietspad. Beeldvorming is geen statistiek, maar wel het spul waarmee expats, studenten en investeerders hun bestemming kiezen.

Het is ook niet zo dat Nederland zelf staat te juichen. In het World Happiness Report van maart zakte Nederland naar de zevende plaats, de laagste notering ooit, met een rapportcijfer van 7,2 tegen 7,3 een jaar eerder. De onderzoekers wijzen vooral naar jongeren en sociale media.

De Monitor Brede Welvaart van het CBS voegt daar een ongemakkelijk rijtje aan toe:

Rijk en tevreden, maar minder met elkaar verbonden, vatte het statistiekbureau het samen. Dat is precies het soort welvaart dat prima scoort in een index en toch schuurt aan de keukentafel.

De opvallendste uitkomst staat aan de andere kant van de oceaan. De Verenigde Staten eindigen op plek 27 met een score van 49 — lager dan élk ander G7-land, inclusief Japan, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Italië. Het rijkste en machtigste land ter wereld is dus geen land waar de wereld wíl wonen.

Onderaan de ranglijst staan de landen waar oorlog en repressie het beeld bepalen: Oekraïne sluit de lijst van 85 met 0,0 punten, met Iran, Libanon, Kazachstan en Kameroen daar net boven. Ook dat is perceptie, en ook dat vertelt iets waars.

Ranglijsten als deze meten reputatie, niet realiteit. Wie wil weten waar het leven daadwerkelijk goed is, kijkt naar zorg, inkomen, wonen en veiligheid. Wie wil weten waar talent en geld naartoe bewegen, kijkt naar lijstjes als dit. Nederland kan zich troosten met de gedachte dat het in de eerste categorie hoger staat dan in de tweede. Al blijft het pijnlijk dat de rest van de wereld liever in Zweden gaat wonen.