Waarom Gen Z zo ongelukkig is, terwijl het leven makkelijker is dan ooit

Wie naar de grote lijnen van de geschiedenis kijkt, zou verwachten dat mensen vandaag gelukkiger zijn dan ooit. Objectief gezien leven veel mensen immers in een periode van ongekende materiële welvaart. Onderwijs is toegankelijker dan vroeger, de gezondheidszorg is sterk verbeterd en dankzij technologie hebben we vrijwel onbeperkt toegang tot informatie. Innovaties hebben het dagelijks leven enorm verbeterd.

Toch laten recente internationale geluksonderzoeken een opvallende trend zien: het ervaren welzijn neemt in sommige landen juist af. In de Verenigde Staten bijvoorbeeld is de tevredenheid over het leven lager dan in eerdere jaren. Vooral jongeren voelen zich minder goed. Uit onderzoek blijkt dat Generatie Z en jongere Millennials het laagst scoren op zelfgerapporteerd welzijn. Veel van hen hebben het gevoel dat hun leven weinig betekenis heeft of dat hun werk er niet echt toe doet. Oudere Millennials doen het iets beter, maar kampen vaak met toenemende druk op middelbare leeftijd. Generatie X en Babyboomers scoren gemiddeld het hoogst, al ligt hun welzijn nog steeds lager dan dat van eerdere generaties op dezelfde leeftijd.

Dat roept een belangrijke vraag op: waarom voelen mensen zich minder gelukkig terwijl de samenleving rijker wordt?

Een veelgenoemde verklaring is sociale vergelijking. Vroeger vergeleken mensen zich vooral met de mensen in hun directe omgeving: buren, klasgenoten of collega’s. Tegenwoordig bieden sociale media een venster op zorgvuldig geselecteerde hoogtepunten uit het leven van mensen overal ter wereld. Jongeren die eindeloos door beelden scrollen van succes, reizen of perfecte relaties, kunnen het gevoel krijgen dat hun eigen leven tekortschiet, zelfs wanneer dat eigenlijk niet zo is.

Deze constante vergelijking voelt niet fijn: hoe zichtbaarder het succes van anderen is, hoe onzichtbaarder je jezelf kunt voelen. Onderzoek laat zien dat dit mechanisme samenhangt met meer angst- en depressieve klachten bij jongeren, van wie het zelfbeeld nog volop in ontwikkeling is.

Maar sociale vergelijking verklaart niet alles. Een diepere oorzaak ligt mogelijk in hoe we tegenwoordig “een goed leven” definiëren. Jongeren krijgen vaak het idee dat geluk iets is wat zichtbaar moet zijn, iets dat je kunt posten. Sociale media staan vol met berichten over successen, mijlpalen en geluksmomenten.

Wanneer mensen hun leven steeds vaker beleven met het oog op wat er gedeeld kan worden, verschuift de focus naar externe signalen van succes. Denk aan diploma’s, stages, bijzondere vakanties of opvallende ervaringen. Maar wanneer deze doelen worden bereikt, blijkt de voldoening vaak minder groot dan verwacht. Het beeld dat online wordt getoond, komt niet altijd overeen met hoe het van binnen voelt.

Het gevolg kan een kloof zijn tussen verwachting en ervaring. Jongeren volgen een pad dat volgens hen tot succes leidt, maar ervaren in het dagelijks leven minder betekenis of verbondenheid dan ze hadden gehoopt.

Geluk ontstaat namelijk zelden in spectaculaire momenten. Het groeit meestal in gewone situaties: in activiteiten die betekenisvol zijn, in relaties met anderen en in het gevoel ergens bij te horen. Economische groei kan de kwaliteit van leven verbeteren, maar boven een bepaald niveau spelen andere factoren een grotere rol, zoals sociale verbondenheid, autonomie en zingeving.

Daarom is het simpelweg adviseren om minder tijd op sociale media door te brengen vaak niet effectief. Jongeren reageren meestal afwijzend wanneer hun vrijheid wordt beperkt. Effectiever is het om te kijken naar de onderliggende behoefte achter het scrollen – verveling, eenzaamheid of de wens om verbinding te voelen – en manieren te vinden om die behoefte op een gezondere manier te vervullen.

De uitdaging van deze tijd is dus niet alleen technologische of economische vooruitgang, maar het herstellen van echte verbinding. Werkelijk welzijn zal misschien minder afhangen van wat we nog meer kunnen bereiken en meer van hoe we betekenis geven aan wat we al hebben.

Bron: Psychology Today