Waarom de ene weer-app 7 graden warmer voorspelt dan de andere (en welke je dan moet geloven)

Je checkt 's ochtends drie verschillende weer-apps voordat je de deur uit gaat, en krijgt drie verschillende antwoorden. De ene belooft zon, de andere regen, en tussen de temperaturen kan zomaar 7 graden verschil zitten. Hoe kan het dat er zoveel onenigheid bestaat over iets dat toch gewoon boven ons hoofd gebeurt? Consumentenplatform Radar vroeg het aan het KNMI.

Voordat we naar de verschillen kijken, plaatst het KNMI eerst een belangrijke kanttekening bij het woordgebruik zelf: "Wij spreken nooit van voorspellingen, maar van verwachtingen. We hebben tenslotte geen glazen bol." Elke app die je checkt, geeft dus eigenlijk een inschatting; geen garantie.

De verklaring voor het verschil tussen apps zit in de techniek erachter. Elke weer-app gebruikt eigen data uit weermodellen: krachtige computerprogramma's die actuele metingen combineren met formules om te berekenen hoe de atmosfeer zich ontwikkelt. "Weerapps maken niet allemaal gebruik van dezelfde weermodellen," legt het KNMI uit. "In Nederland zijn de modellen Harmonie/UWC en ECMWF gangbaar. De KNMI-app gebruikt voor de korte termijn Harmonie/UWC en voor de middellange termijn ECMWF."

Andere apps kiezen bewust een andere weg. "Sommige weerapps maken bijvoorbeeld gebruik van het Amerikaanse model GFS, of hebben eigen nabewerkingen op bestaande weermodeldata. De weerapp van Apple maakt bijvoorbeeld gebruik van Apple Weather Service; dit systeem combineert data van tientallen nationale meteorologische instituten met eigen machine learning-algoritmen."

En dan is er nog het probleem van lokale details, waar computermodellen simpelweg moeite mee hebben: "De berekeningen geven vaak, maar helaas niet altijd, de werkelijkheid goed weer. Denk aan het verschil tussen beschutte, landelijke gebieden en de bebouwde omgeving van een stad. Computermodellen zijn niet altijd in staat deze verschillen goed weer te geven."

Het KNMI zelf kiest ervoor om geen nabewerkingen op zijn eigen app toe te passen: je ziet daar direct wat het model berekent, zonder extra laagjes correctie.

Een deel van de verwarring komt niet eens door de apps, maar door de plek waar jij je bevindt. "Een stad creëert zijn eigen microklimaat, het Stedelijk Hitte Eiland Effect," legt het KNMI uit. "Asfalt, beton en bakstenen slaan overdag veel warmte op en geven die 's avonds en 's nachts langzaam weer af. Bomen en planten koelen hun omgeving af via verdamping, maar in een stad is minder groen, waardoor de warmte rechtstreeks naar het opwarmen van de omgeving gaat."

Belangrijk detail: officiële KNMI-weerstations staan volgens internationale richtlijnen in open grasvelden, niet tussen de flatgebouwen. In de eigen app combineert het KNMI daarom ook metingen van burgers met de officiële data, om een actueler beeld van de stadstemperatuur te geven.

Hoe geavanceerd de modellen ook zijn, bij extreem weer blijft een meteoroloog onmisbaar. "Zeker in extreme weersituaties is de blik van een meteoroloog essentieel," vertelt het KNMI. Een recent voorbeeld is de hittegolf van afgelopen maand: "Het langetermijnmodel overschat in dit soort hete periodes vaak de temperatuur in de nacht. Dit is bekend bij de meteorologen, waardoor ze hun verwachtingen en waarschuwingen hierop hebben kunnen bijstellen."

Welke app moet je dan wél geloven? Volgens het KNMI is dat niet de juiste vraag: "Een weersverwachting is een verwachting en nooit 100 procent waarheid." Toch geeft het instituut een aantal concrete handvatten:

– Let op de neerslagkans. "Als je een app hebt die de neerslag in kansen weergeeft, geeft dat een beter beeld van de werkelijk verwachte neerslag."

– Check de pluim. In de KNMI-app kun je de 'weer- en klimaatpluim' bekijken: "Hoe breder de pluim, hoe groter de onzekerheid van de verwachting. Meestal kun je over tien dagen geen inschatting op detailniveau (per uur) maken, maar wel een grove inschatting voor de kans op neerslag of temperatuur."

– Vertrouw op officiële waarschuwingen. "Het KNMI heeft als overheidstaak de samenleving te waarschuwen bij gevaarlijk weer. Bij de kans daarop adviseren we de waarschuwingen van het KNMI in de gaten te houden."

– Kijk naar de radar voor de korte termijn. Een verwachting met uur-icoontjes is vaak te grof voor lokale buien; een actuele radarkaart laat precies zien of en wanneer de regen jouw straat bereikt.

Bron: Radar