Belangrijkste democratische waakhond: ‘Trump aast op dictatuur, VS is geen liberale democratie meer’

De Verenigde Staten is geen volwaardige democratie meer. Die conclusie trekt het gerenommeerde Zweedse V-Dem Institute, wereldwijd een van de belangrijkste waakhonden van democratie.

In hun nieuwste rapport luidt de boodschap: Amerika glijdt razendsnel af richting autocratie, sneller zelfs dan landen als Hongarije en Turkije.

“Onze data over de VS gaat terug tot 1789. Wat we nu zien is de ernstigste democratische terugval ooit”, zegt oprichter Staffan Lindberg. Volgens hem heeft het land voor het eerst in meer dan vijftig jaar zijn status als liberale democratie verloren.

De Amerikaanse democratie bevindt zich op het laagste niveau sinds 1965, het jaar waarin burgerrechtenwetten algemeen stemrecht verankerden in de maatschappij. Alle vooruitgang daarna is weggevaagd.

En dat is geen geïsoleerd probleem. Wereldwijd brokkelt democratie af. “Nooit eerder zagen we zoveel landen tegelijk afglijden richting autocratie”, stelt Lindberg. En Washington voert die wereldwijde trend aan volgens het Zweedse instituut.

De onderzoekers meten democratie aan de hand van 48 indicatoren, zoals persvrijheid, eerlijke verkiezingen en rechtsstaat. Hun conclusie is dat de snelheid waarmee de Amerikaanse democratie wordt uitgehold historisch ongekend is. De belangrijkste oorzaak is een agressieve machtsconcentratie in het Witte Huis.

“De macht verschuift razendsnel naar de uitvoerende tak. Het parlement heeft zijn rol vrijwel opgegeven en functioneert niet langer als tegenmacht”, zegt Lindberg scherp.

De cijfers ondersteunen dat beeld. In zijn eerste jaar tekende Donald Trump 225 presidentiële decreten, terwijl het Congres slechts 49 wetten aannam. “Trump legde complete overheidsdiensten stil en ontsloeg honderdduizenden ambtenaren. Het parlement hield zich bezig met kleine aanpassingen. De scheiding der machten is feitelijk verdwenen.”

Ook de rechterlijke macht biedt nauwelijks tegenwicht. Zelfs wanneer besluiten worden teruggedraaid, weet Trump die te omzeilen. Tegelijkertijd zijn interne controlemechanismen uitgehold. Kritische ambtenaren werden ontslagen en vervangen door loyalisten.

Lindberg trekt een harde conclusie: “Dit is exact het draaiboek van leiders als Orbán en Erdoğan. Ze schakelen alle remmen uit. Het zou inmiddels duidelijk moeten zijn: Trump stuurt af op een dictatuur.”

Bron: The Guardian