Mojtaba Khamenei aan de macht: waarom Iran kiest voor nóg harder

De benoeming van Mojtaba Khamenei tot nieuwe hoogste leider van Iran is geen nieuw begin, maar een garantie voor meer van hetzelfde: ideologische hardlijn, repressie in eigen land en confrontatie met het Westen.

Mojtaba is geen onbekende technocraat die in een crisismoment naar voren is geschoven, maar de man die al jaren informeel meeloopt in de schaduw van zijn vader en nauwe banden onderhoudt met de Revolutionaire Garde, het militaire en economische machtsblok dat feitelijk de ruggengraat van het regime vormt. Dat juist hij, en niet een meer gematigde geestelijke, na de dodelijke Amerikaanse en Israëlische luchtaanvallen op Ali Khamenei naar voren is geschoven door de 88-koppige Raad van Experts, is een politiek signaal: de Islamitische Republiek kiest in oorlogstijd bewust voor maximale weerstand in plaats van openingszetten naar Washington of Tel Aviv.

Die keuze werkt op twee fronten. Naar buiten laat Teheran zien dat het zich niet laat intimideren door de bombardementen en de openlijke dreigementen van president Donald Trump, die al opschepte over tientallen gedode Iraanse leiders en waarschuwde dat elke opvolger zonder Amerikaanse “goedkeuring” niet lang zou overleven. Naar binnen consolideert de nieuwe leider zijn positie juist door de band met de Garde: de top van de Revolutionaire Garde presenteert Mojtaba nu al als symbool van een “nieuwe fase” én belooft zijn “krachtige arm” te zijn, wat neerkomt op voortzetting van militarisering en veiligheidsstaat.

Voor gewone Iraniërs, die de afgelopen jaren massaal de straat op gingen tegen corruptie, economische malaise en sociale repressie, is dat slecht nieuws. De theocratische structuur – waarin de hoogste leider via Velayat-e Faqih vrijwel onbeperkte macht heeft over buitenlands beleid, kernprogramma en binnenlandse repressie – blijft intact, net als de gesloten kring die hem benoemt en controleert. Daarmee wordt de hoop op een leider die, onder druk van oorlog en sancties, de veiligheidsdiensten temt en sociale hervormingen doorvoert, voorlopig ruw naar de achtergrond geduwd.