Van Sywert tot O2 Health: dit zijn de 12 bedrijven waar de Staat coronamiljoenen wil terughalen

Het ministerie van Volksgezondheid (VWS) jaagt nog altijd op tientallen miljoenen euro’s die tijdens de coronacrisis terechtkwamen bij bedrijven die grof wilden verdienen aan mondkapjes, isolatiejassen en handschoenen. In twaalf civiele zaken probeert de Staat geld terug te halen, variërend van omstreden winstmarges tot ondeugdelijke beschermingsmiddelen.

In de chaotische eerste maanden van 2020 sloot het door VWS opgetuigde Landelijk Consortium Hulpmiddelen (LCH) soms op basis van mails en appjes miljoenendeals, terwijl de wereldwijde concurrentie om beschermingsmiddelen hevig was. Volgens een voormalig topambtenaar bij VWS hebben “een aantal mensen en partijen geprobeerd op boeverige wijze rijk te worden”. De kern van veel dossiers: te veel winst, onvoldoende kwaliteit of belangenverstrengeling rond inkopers.

Een van de grootste dossiers is O2 Health: het bedrijf ontving 45 miljoen euro aan vooruitbetaling voor 18 miljoen mondmaskers, maar leverde grotendeels ondeugdelijke mondkapjes. Het hof in Amsterdam oordeelde begin 2025 dat O2 Health ruim 43 miljoen euro moet terugbetalen, al heeft de Staat dat bedrag nog niet teruggezien en loopt ook een procedure tegen de bestuurder persoonlijk, op wiens huis en vermogen beslag is gelegd. Andere grote zaken draaien om Lasaulec (inzet 32 miljoen euro) en Relief Goods Alliance, het commerciële bedrijf achter de mondkapjesdeal van Sywert van Lienden, waar het gaat om 20,7 miljoen euro.

Niet in alle dossiers krijgt de Staat gelijk. In de zaak rond leverancier DD International oordeelde het gerechtshof dat de mondkapjes wel voldeden en dat het LCH misbruik maakte van zijn machtspositie door een forse korting af te dwingen; de Staat moet een half miljoen euro alsnog betalen. Een zaak tegen handelsconcern Bunzl, waar gedetacheerde inkopers ongeoorloofd commissies van ruim 2 miljoen euro bedongen, werd recent in stilte geschikt voor een onbekend bedrag.

Terwijl de parlementaire enquête corona de miljardenrekening grotendeels links laat liggen, spelen de echte lessen nu uit in de rechtszaal: hoe voorkom je dat bij een volgende crisis weer zo makkelijk aan angst, haast en goedgelovigheid wordt verdiend?