De psychologie achter uitstelgedrag: je innerlijke kleuter grijpt de macht

We kennen het allemaal. Die belastingaangifte moet nog. De badkamer kan inmiddels zelf wel een schoonmaakbeurt gebruiken. En dat ene mailtje dat je in drie minuten kunt beantwoorden, staat al zes dagen op ongelezen. Uitstelgedrag lijkt luiheid, maar volgens psycholoog Stephen Diamond zit er iets interessanters achter: je innerlijke kind heeft de macht gegrepen.

In Psychology Today beschrijft Diamond uitstelgedrag als een strijd tussen twee versies van onszelf. De volwassen jij weet uitstekend wat er moet gebeuren. De innerlijke kleuter heeft daar alleen geen enkele boodschap aan. Die wil plezier. Nu.

Dat idee sluit aan bij Freuds ‘lustprincipe’: mensen proberen pijn en ongemak te vermijden en zoeken plezier op. Een kind ruimt ook niet spontaan juichend zijn kamer op. Daar is een ouder voor nodig. Bij volwassenen moet die ouder uit onszelf komen.

Wie chronisch uitstelt, laat volgens Diamond als het ware zijn innerlijke kind aan het stuur. De oplossing klinkt weinig spectaculair: de volwassen versie van jezelf moet weer de baas worden. Niet boos of bestraffend, maar gedisciplineerd. Erkennen dat iets stom is en het tóch doen.

En daar komt Sisyphus om de hoek kijken. De figuur uit de Griekse mythologie moest eeuwig een rotsblok een berg op duwen, waarna het telkens weer naar beneden rolde. Een aardig beeld voor het huishouden: vandaag is de wasmand leeg, morgen is hij weer vol.

Filosoof Albert Camus zag daar opmerkelijk genoeg iets bevrijdends in. Sisyphus kon tevreden worden zodra hij zijn lot accepteerde. Of, zoals Nietzsche het noemde: amor fati, heb je lot lief.

Nog zo’n toepasselijke Griek: Hercules. Hij moest de gigantische, jarenlang verwaarloosde stallen van koning Augeias schoonmaken. Precies wat er met uitgestelde klusjes gebeurt: ze verdwijnen niet. Ze gaan stinken. Letterlijk soms, figuurlijk bijna altijd.

Daarom is wachten op motivatie volgens Diamond weinig zinvol. Kijk niet naar de hele berg, maar zet één stap. Daarna nog één. Beantwoord dat mailtje. Open dat document. Maak alleen die eerste plank schoon.

Uitstelgedrag overwinnen betekent uiteindelijk accepteren dat het leven voor een deel bestaat uit saaie, vieze en repetitieve klusjes. Je hoeft ze niet leuk te vinden.

En het goede nieuws? Als dat rotsblok vandaag boven ligt, mag je best even tevreden achteroverleunen. Morgen zien we wel weer.

Bron: Psychology Today