Een slimme truc van de natuur: waarom we baby's zo schattig vinden

De volgende keer dat je in de supermarkt vertederd kirrende geluidjes maakt naar een onbekende baby, hoeft je je niet te schamen. Je wordt vakkundig gemanipuleerd door een slimme truc van de evolutie.

Baby’s delen een herkenbare set kenmerken: een relatief groot hoofd, grote laag geplaatste ogen, bolle wangen, een klein neusje en zachte ledematen. Die trekken fungeren als een 'sign stimulus', een soort sneltoets voor ons brein. Ze zetten direct een zorgreflex aan. We willen optillen, beschermen en vergeven, zelfs om drie uur ’s nachts.

Dat mechanisme werkt bovendien soortoverstijgend. Puppy’s, kittens, zeehondenpups en zelfs stripfiguren volgen hetzelfde onweerstaanbare recept. Denk aan Mickey Mouse met zijn buitenproportionele ogen. Schattigheid verkoopt, omdat schattigheid werkt.

Wat gebeurt er precies in ons hoofd? Moderne hersenscans laten zien dat babygezichten razendsnel beloningscentra activeren, gebieden die samenhangen met plezier en motivatie. Binnen ongeveer een zevende van een seconde reageert het brein al, sneller dan het bewuste denken. Nog vóór je denkt: “Wat een schattige baby”, heeft je brein al besloten: beschermen.

Daar komt biochemie bij kijken. Dopamine stroomt door het beloningssysteem, oxytocine versterkt hechting. Samen creëren ze een diepe, automatische verbondenheid met een wezen dat niet kan lopen, praten of bijdragen aan de huur.

Vanuit een kille economische logica zijn menselijke baby’s een beroerde investering. Ze vragen jarenlange zorg, tijd en geld, zonder directe opbrengst. Evolutie hanteerde echter andere prioriteiten. In tegenstelling tot een pasgeboren hert of zeeschildpad is een menselijke baby extreem hulpeloos. Die kwetsbaarheid is de prijs voor onze grote hersenen en ons vermogen om rechtop te lopen. Om te overleven had onze soort volwassenen nodig die niet wegliepen.

De oplossing? Maak baby’s onweerstaanbaar. Schattigheid werd een verzekering. Grote ogen en bolle wangen zijn overlevingsinstrumenten. Onderzoek in het tijdschrift Emotion laat zien dat mensen na het zien van schattige dieren nauwkeuriger en voorzichtiger motorische taken uitvoeren. Schattigheid maakt ons letterlijk zorgvuldiger.

In zijn boek Humanish plaatst auteur Justin Gregg dit fenomeen in een bredere context. Babyachtige kenmerken zetten onze zorg- en empathiesystemen in de overdrive, schrijft hij. Dat verklaart waarom dezelfde hersencircuits ook aanslaan bij puppy’s, knuffels of animatierobots.

Maar er is een schaduwzijde. Marketeers begrijpen het baby-schema maar al te goed. Grote ogen, ronde vormen, zachte kleuren: wat er kinderlijk uitziet, ontwapent ons. We willen het niet alleen kopen, maar ook beschermen. Noem het gerust 'cute capitalism'.

Dus wanneer je weer smelt bij een baby of puppy, weet dan: dit is geen zwakte. Het is een miljoenen jaren oude overlevingsstrategie. Schattigheid hield hulpeloze kinderen in leven en zo de cyclus van het leven draaiende.

Bron: Psychology Today