Mensen die intelligenter zijn dan gemiddeld, hebben deze 3 eigenaardige gewoontes.

Mensen met een hoger dan gemiddeld IQ blijken opvallend vaak drie ogenschijnlijk irritante gewoontes te delen: ze zijn rommelig, echte nachtbrakers en onverzadigbaar nieuwsgierig. Onder psychologen groeit het idee dat juist deze eigenaardigheden iets zeggen over hoe hun brein werkt – en waarom dat soms botst met een wereld vol routines en regels.

Dat intelligentie meer is dan een hoge score op een test, is bekend. Maar uit psychologisch onderzoek blijkt dat mensen met een bovengemiddeld IQ relatief vaak drie ‘onhandige’ patronen vertonen: ze leven in georganiseerde chaos, functioneren het best als de rest slaapt en stellen eindeloos vragen. Studies die persoonlijkheidskenmerken koppelen aan IQ-scores laten zien dat flexibiliteit, openheid voor nieuwe ervaringen en een voorkeur voor complexiteit daarbij een belangrijke rol spelen.

De eerste eigenaardigheid is een zekere mate van rommel. Onderzoekers van de University of Minnesota lieten proefpersonen werken in zowel opgeruimde als chaotische omgevingen en zagen dat de rommelige groep eerder met originele ideeën kwam. Een slordig bureau is geen garantie voor genialiteit, maar kan erop wijzen dat iemand mentale energie liever in denken dan in ordenen stopt. Dat botst al snel met kantoorculturen waarin zichtbare orde wordt beloond en creatieve chaos argwanend wordt bekeken.

Tweede terugkerende patroon: een uitgesproken avond- of nachtritme. Langlopende studies onder duizenden jongeren laten zien dat deelnemers met hogere IQ-scores gemiddeld later naar bed en later uit bed gaan. Dit zogenaamde avond-chronotype hangt samen met een voorkeur voor rustige uren, waarin ongestoord kan worden gewerkt, gelezen of geprogrammeerd. In samenlevingen die nog steeds rond het klassieke negen-tot-vijfritme zijn georganiseerd, kan dat betekenen dat juist cognitief sterke mensen structureel op de verkeerde uren moeten presteren.

De derde gewoonte is een bijna uitputtende nieuwsgierigheid. In persoonlijkheidsmodellen als de Big Five is ‘openheid voor ervaring’ – de drang naar nieuwe ideeën, complexiteit en abstracte vragen – aantoonbaar gekoppeld aan hogere cognitieve prestaties en een breder kennisniveau. Psychologen beschrijven hoogintelligente mensen vaak als ‘chronisch vragend’: ze nemen zelden iets voor lief, willen de onderliggende logica kennen en duiken makkelijk een intellectueel konijnenhol in. Dat kan inspirerend zijn, maar maakt ook dat ze sneller botsen met hiërarchieën of procedures die om ‘gewoon doen’ vragen.

Wat op het eerste gezicht lui, asociaal of lastig oogt, blijkt zo vooral een andere manier om met informatie, tijd en prikkels om te gaan. Misschien is de lastigste vraag daarom niet hoe je deze mensen normaler krijgt, maar hoe je een samenleving zo inricht dat hun eigenaardige brein optimaal tot zijn recht komt.