Tegenslag maakt je sterker, toch? Deze groep is kwetsbaarder

Een ontslag, een relatiebreuk of een gezakt examen: het kan je zelfbeeld flink laten wankelen. Maar volgens nieuw onderzoek van de Universiteit van Zürich is de kans dat je daar blijvend door beschadigd raakt, vrij klein. Bij slechts 11 procent van de mensen bleef het zelfbeeld langdurig zeer laag; de rest krabbelt binnen enkele maanden weer op.

Onderzoekers volgden ruim duizend Duitse volwassenen die kort daarvoor iets ingrijpends hadden meegemaakt: het overlijden van een dierbare, een relatiebreuk, ontslag, het einde van een vriendschap of een mislukt examen. Via herhaalde vragenlijsten brachten ze in kaart hoe het zelfbeeld van de deelnemers zich in de maanden erna ontwikkelde.

Wat bleek: hoewel de klap in het begin voor iedereen anders voelde — bij sommigen zakte het zelfbeeld diep weg, bij anderen bleef het juist redelijk stabiel — herstelde bij de meeste groepen het zelfvertrouwen na verloop van tijd. Slechts bij 11 procent bleef dat langdurig laag. Gewenning en aanpassing spelen daarbij een grote rol: wat vlak na een ontslag of breakup overweldigend voelt, hoeft een paar maanden later niet meer zo te zijn.

Niet iedereen herstelt even makkelijk. Mensen die een tegenslag vooral zien als bewijs van persoonlijk falen, blijken meer moeite te hebben om hun zelfvertrouwen terug te vinden. Ook het gevoel dat je sociale status is aangetast, bijvoorbeeld door ontslag of een verbroken vriendschap, speelt mee.

Persoonlijkheid is eveneens van invloed. Mensen die hoog scoren op neuroticisme, en dus sneller piekeren en zich zorgen maken, blijken kwetsbaarder voor een langdurig laag zelfbeeld. Zij interpreteren een negatieve gebeurtenis sneller als bevestiging dat er iets mis is met henzelf, waardoor ze moeilijker uit die negatieve spiraal komen.

Leeftijd blijkt een beschermende factor. Oudere deelnemers herstelden gemiddeld beter dan jongere. Een mogelijke verklaring is dat je met de jaren meer eelt op de ziel en levenservaring opbouwt. Wie al vaker heeft meegemaakt dat het leven onverwachte wendingen neemt, weet ook dat een slechte periode meestal niet permanent is. Bovendien leren mensen met het ouder worden vaak beter hun emoties te reguleren.

De betekenis die je aan een gebeurtenis geeft, maakt vooral het verschil. Ontslagen worden betekent niet automatisch dat je slecht bent in je werk en het einde van een relatie betekent niet dat je als persoon hebt gefaald. Juist dit soort conclusies kunnen ervoor zorgen dat één vervelende gebeurtenis uitgroeit tot een veel breder negatief zelfbeeld.

Probeer de gebeurtenis daarom vanuit een ander perspectief te bekijken. Lukt dat niet alleen, dan kan een gesprek met iemand die je vertrouwt helpen om er anders naar te kijken.

Bron: Sage Journals