Zo win je De Verraders volgens de wetenschap

Waarom is het tv-programma De Verraders zo verslavend? Presentator Alan Cumming van de Amerikaanse versie The Traitors slaat de spijker op z’n kop: “We kijken naar mensen die liegen en we wéten dat ze liegen.”

“We zien ook hoe slecht ze met dat liegen omgaan en hoe weinig ze ervan genieten”, gaat hij verder. Precies dat ongemak maakt het onweerstaanbare televisie.

In een kasteel in de Schotse Hooglanden proberen de getrouwen de verraders te ontmaskeren. Ondertussen stellen de verraders alles in het werk om de rest om de tuin te leiden. De inzet is 24 kilo aan zilverstaven. Maar hoe win je dit uitdagende psychologische spel?

Wie als getrouwe meespeelt, moet leugens ontmaskeren. Helaas zijn mensen daar dramatisch slecht in. We scoren amper beter dan wanneer we een muntje opgooien.

Volgens psycholoog Geoffrey Beattie moeten spelers eerst hun aannames loslaten. Het idee dat leugenaars je niet aankijken? “Dat is simpelweg niet waar.” Sterker nog, leugenaars houden vaak juist strak oogcontact om betrouwbaar te lijken. “Vergeet dus dat hele oogcontactverhaal.”

Waar moet je dan op letten? Op subtiele signalen. Een glimlach die ineens als een schakelaar uitgaat, kan gespeeld zijn. Ook onderdrukken leugenaars vaak hun handgebaren of knipperen ze anders. Dat komt omdat liegen meer hersencapaciteit kost. “Liegen vraagt meer mentale energie dan de waarheid vertellen”, legt Beattie uit aan Scientific American.

Een slimme truc is om iemand zijn verhaal achterstevoren te laten vertellen. Een verzonnen verhaal valt dan sneller door de mand.

Voor verraders geldt juist het omgekeerde: wek vertrouwen. Je kunt bijvoorbeeld iets persoonlijks over jezelf delen om open over te komen. En nog belangrijker: haal de emotie uit het liegen. “Het geheim van een echt goede leugenaar is dat hij zijn emotionele reactie op het liegen verandert.”

Toch is liegen zwaar. Een van de kandidaten gaf toe dat het bedrog hem uitputte. Onderzoeker Sharon Leal vergelijkt het met een glas water vasthouden: “In het begin voel je niets. Maar houd het urenlang vast en je voelt de spanning vanzelf.”

Bron: Scientific American