Alarmknop van je vader of moeder met een 4G-label? Toch kan hij straks tekortschieten, zo controleer je het

Samenleving
door Dirk Kruin
IMG_5210
Je moeder draagt een alarmknop aan een koord of een alarmhorloge om haar pols. Valt ze in de badkamer, dan drukt ze en komt er hulp. Dat is het idee. Maar naar schatting 30.000 tot 80.000 noodknoppen, alarmhorloges en seniorentelefoons werken nog via het oude 2G-netwerk, en dat netwerk verdwijnt. Dat bleek op 28 oktober uit onderzoek van EenVandaag. Inmiddels hebben D66, PRO en de PVV Kamervragen gesteld aan minister Mirjam Sterk van Langdurige Zorg.
Een 4G-sticker op de doos betekent niet dat je klaar bent.

Het alarm gaat via 4G, het gesprek soms nog via 2G

Volgens het onderzoek van EenVandaag sturen sommige apparaten het alarm wel via 4G, maar schakelen ze voor het gesprek met de alarmcentrale toch terug naar 2G. Een noodoproep moet namelijk een hele keten doorlopen: van het apparaat via het netwerk naar de meldkamer en de hulpverlener. Valt één schakel weg, dan kan je moeder straks wel een signaal geven, maar niemand spreken.
Zelf zien welk netwerk erin zit, lukt meestal niet. „Je kunt aan je apparaat niet zien of het 2G, 3G of 4G is”, zegt Yvonne Warmerdam, bestuurslid van brancheorganisatie voor zorgtechnologie WDTM. Ook de telecombedrijven weten het niet, omdat de simkaart vaak al in de alarmknop zit als je hem koopt.

Wanneer 2G verdwijnt

  • Odido: al uitgezet, in 2023.
  • KPN: 1 december 2027, voor zover nu bekend als laatste provider.
  • VodafoneZiggo: gaf de datum vertrouwelijk door aan het kabinet. Op de eigen site noemt het bedrijf eind 2026 als vroegste moment.
Bij verschillende alarmknoppen die EenVandaag onderzocht, zat juist een simkaart voor het KPN-netwerk. Die werken dus nog iets meer dan een jaar.

Nog gewoon te koop, zonder waarschuwing

EenVandaag kon zonder problemen alarmknoppen en seniorentelefoons met noodknop bestellen via Bol, Amazon en Thuiszorgwinkel.nl. Op Marktplaats kocht de redactie een alarmhorloge van LifeWatcher. In de advertenties en op de verpakkingen stond geen duidelijke waarschuwing dat 2G verdwijnt.
Na de vragen van EenVandaag kwamen meerdere verkopers in actie. Bol breidt het verbod dat het al had op telefoons die alleen 2G hebben, uit naar noodknoppen. Verkopers krijgen een uiterste verkoopdatum en moeten tot dan duidelijk waarschuwen. Die datum maakt Bol niet bekend. Thuiszorgwinkel.nl stopte meteen met twee systemen die alleen 2G gebruiken: de Fysic FXA-100 en de Bbrain-alarmknop. LifeWatcher heeft nog 788 oudere 2G-horloges bij klanten. Volgens De Dagelijkse Standaard stuurt het bedrijf die klanten volgend jaar drie keer persoonlijk bericht en komt er in de loop van 2027 een omruilregeling. Amazon verandert volgens TPO niets, omdat verkoop van 2G-apparaten in de EU legaal is.
Ouderenbond ANBO-PCOB wil dat de verkoop helemaal wordt verboden. Directeur-bestuurder Anneke Sipkens is er scherp over.
Ik vind het bijna consumentenoplichting. Leveranciers weten drommels goed dat het systeem eruit gaat.
- Anneke Sipkens, directeur-bestuurder ANBO-PCOB, tegen EenVandaag

Zo controleer je de alarmknop van je ouder

ANBO-PCOB vraagt kinderen van ouderen nadrukkelijk om de apparatuur na te lopen die ze bij hun ouders hebben neergezet, en om niet te wachten tot het netwerk echt uitgaat. Zo pak je dat aan:
  • Zoek de factuur, de doos of de handleiding op en kijk bij de netwerkgegevens. De Dagelijkse Standaard raadt aan te letten op termen als GSM, GPRS of 2G, en op 4G, LTE of VoLTE.
  • Vraag de leverancier of de alarmering blijft werken zonder 2G en 3G. Vraag het per onderdeel: alarm versturen, spreken en luisteren, locatiebepaling en terugbellen.
  • Laat schriftelijk bevestigen of vervanging nodig is, wie dat regelt en wat het kost.
  • Kijk of de aanbieder werkt volgens het WDTM Ketenkeurmerk Personenalarmering.
  • Online gekocht bij Bol, Thuiszorgwinkel.nl of LifeWatcher? Vraag naar omruilen. Die verkopers zeiden na navraag van EenVandaag hun advertenties aan te passen of producten te willen ruilen.

Wie betaalt de nieuwe knop?

Dat is nog niet duidelijk. Bij een medische noodzaak vergoedt de zorgverzekeraar soms een deel. Gemeenten kunnen een aansluiting via de Wmo regelen, maar niet elke gemeente doet dat. In andere gevallen betaalt de oudere zelf, schrijft TPO.
Het ministerie van VWS legt de verantwoordelijkheid bij de telecomproviders en de zorgaanbieders. „Niemand wil natuurlijk dat een oudere bij een val geen hulp kan inroepen”, zei een woordvoerder van minister Sterk tegen de NOS. KPN laat weten dat het zijn eigen klanten informeert, maar geen zicht heeft op diensten die andere bedrijven via zijn netwerk leveren.
Daar richten de Kamervragen zich nu op. PVV-Kamerlid Maeijer wil weten of de minister de verkoop van 2G-alarmknoppen, seniorentelefoons en alarmhorloges per direct kan verbieden. PRO-Kamerleden vragen wie verantwoordelijk is voor het opsporen en vervangen van de knoppen, en hoe de minister wil voorkomen dat ouderen en mensen met een beperking zelf voor de kosten opdraaien, meldt Security.NL.

Via de thuiszorg geregeld? Dan is het risico kleiner

Niet elke alarmknop is een probleem. De leveranciers die bij WDTM zijn aangesloten, hebben volgens Warmerdam hun oude apparaten inmiddels vrijwel allemaal omgeruild, in totaal duizenden. Het risico zit vooral bij apparaten die online of aan de deur zijn verkocht. Kocht jij de knop ooit zelf voor je vader of moeder via een webshop, dan is controleren nu het verstandigst.
loading

Loading