Kunnen je kinderen zomaar je geldzaken overnemen? Dit zijn de regels

donderdag, 29 oktober 2026 om 15:12

bijgewerkt om donderdag, 29 oktober 2026 om 15:24

Stel: je kinderen vinden dat je je geldzaken niet meer aankunt. Kunnen ze dan naar een dokter gaan en jou wilsonbekwaam laten verklaren, waarna ze over je spaargeld beslissen? Nee. Een arts mag een oordeel geven, maar of iemand anders je geld gaat beheren, beslist de kantonrechter. Bij leven wordt er bovendien niets verdeeld.

En met een levenstestament houd je het grotendeels zelf in de hand.

De vraag speelt nu door Emile Ratelband. Volgens Weekend zei hij in een spraakmemo aan De 538 Ochtendshow bang te zijn dat zijn kinderen hem in een bejaardentehuis laten opnemen en een arts vragen hem wilsonbekwaam te verklaren. Met zo'n verklaring zouden ze volgens hem naar de rechter kunnen stappen, waarna zijn vermogen verdeeld zou kunnen worden onder zijn kinderen en ex-partners.

Bewijs daarvoor is er niet. Zoon Emilio ontkent dat de familie achter de erfenis aanzit. Wat er verder in de memo staat, lees je in ons eerdere stuk 'Ratelband zegt dat zijn kinderen op zijn erfenis jagen, maar zou dochter Minou om €1.000 voor medicijnen hebben gevraagd'. Hier gaat het om hoe het juridisch werkt.

Een arts verklaart je niet in één keer wilsonbekwaam

Wilsonbekwaam is in de zorg geen algemeen stempel. Een arts kan een cliënt niet in één keer voor alle beslissingen 'wilsonbekwaam' verklaren. Hij moet telkens per situatie kijken. Ook dementie of een psychiatrische aandoening betekent niet automatisch dat je wilsonbekwaam bent, een arts beoordeelt dit per situatie, schrijft de Rijksoverheid.

Familieleden vragen een arts soms wel om een verklaring voor de rechter. Artsenfederatie KNMG wijst erop dat de behandelend arts die verklaring niet hoort te geven. Wel kan een onafhankelijke arts die deskundig is in het beoordelen van wilsbekwaamheid zelf een oordeel vormen. Zo'n verklaring is volgens bewindvoerders een hulpmiddel voor de rechter die over het verzoek tot onderbewindstelling moet beslissen. Meer niet.

Wie mag naar de kantonrechter?

Een verzoek om bewind, curatele of mentorschap dien je in bij de kantonrechter. Hiervoor is geen advocaat nodig. Wel betaal je griffierecht. Volgens de Rijksoverheid mogen deze mensen zo'n verzoek doen:

Jijzelf.
Je partner.
Familie tot in de vierde graad: ouders, grootouders, kinderen, kleinkinderen, broers, zussen, ooms, tantes, neven en nichten.
Iemand met gezag, zoals een voogd bij minderjarigen.

Je kinderen mogen dus inderdaad een verzoek indienen. Maar daarna volgt een zitting. Daar vraagt de rechter de mening van partner en familie, en ook die van de betrokkene zelf. Volgens bewindvoerders krijgt de betrokkene altijd de kans zijn verhaal te doen.

Bewind, curatele of een mentor: drie verschillende maatregelen

De kantonrechter heeft drie middelen. De mentor beslist over verzorging en behandeling. De bewindvoerder over financiën. De curator over geld, verzorging en behandeling. Curatele is het zwaarst: iemand die onder curatele staat is handelingsonbekwaam. Bij bewind en mentorschap blijft u handelingsbekwaam.

Een bewindvoerder beheert je geld, maar deelt het niet uit

Wordt er toch een bewind ingesteld, dan beheert een bewindvoerder je inkomen en vermogen. Dat gebeurt onder toezicht. Elke bewindvoerder geeft elk jaar uitleg over de financiën bij de kantonrechter. Dit heet rekening en verantwoording. Dat geldt ook als een van je kinderen bewindvoerder is.

Geld weggeven gaat niet zomaar. Een bewindvoerder heeft voor schenkingen toestemming nodig van de betrokkene, of anders machtiging van de kantonrechter. Die machtiging komt er niet altijd. In een zaak over een moeder met dementie ging een schenking aan de kinderen niet door, omdat drie van de vier kinderen hun toestemming introkken.

Je vermogen verdelen bij leven is dus geen onderdeel van een bewind.

Zonder levenstestament kies je niet zelf

Heb je niets geregeld, dan bepaalt de rechter wie je belangen behartigt. Volgens Notaris.nl heb je daar zelf geen invloed meer op. Ook een getrouwde partner wordt niet automatisch bewindvoerder. In een levenstestament leg je bij de notaris vast wie namens jou mag optreden als je dat zelf niet meer kunt. Als er toch een bewind komt, volgt de rechter zoveel mogelijk de voorkeur van de persoon die onder bewind wordt gesteld.

Hof: levenstestament gaat voor op bewind

Hoe stevig zo'n document staat, bleek deze maand. Het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden besliste op 13 oktober in de zaak van een moeder die haar drie kinderen in een levenstestament een algehele volmacht had gegeven, meldt De Dagelijkse Standaard. Dat levenstestament liet ze op 3 januari 2024 opmaken. In februari 2026 vroeg de moeder de kantonrechter toch om een bewind. Die wees dat in april af.

In hoger beroep wilde ze een onafhankelijke bewindvoerder. Het hof ging daar niet in mee: het levenstestament beschermt haar volgens het hof voldoende. Wil ze andere mensen haar geldzaken laten regelen, dan is de notaris volgens het hof de aangewezen weg.

Geen garantie bij ruzie in de familie

Een levenstestament is wel geen vrijbrief. In januari 2025 liet hetzelfde hof een bewind met een onafhankelijke bewindvoerder staan, hoewel een vader een van zijn zoons als gevolmachtigde had aangewezen. De onderlinge verhoudingen tussen de kinderen zijn ernstig verstoord, met wantrouwen en conflicten die ook juridische procedures omvatten. Het levenstestament bood onvoldoende bescherming aan de vader in deze dynamiek. In een andere zaak stelde het hof volgens De Dagelijkse Standaard een bewindvoerder aan na een lening van €171.684.

Zo houd je zelf de regie

Leg bij de notaris in een levenstestament vast wie voor jou mag beslissen over geld en zorg.
Noem een opvolger voor het geval je eerste keus wegvalt.
Laat de gevolmachtigde verantwoording afleggen, bijvoorbeeld aan een toezichthouder die je zelf aanwijst.
Vertel je kinderen wat erin staat. Dat voorkomt wantrouwen, en precies dat wantrouwen kan een rechter reden geven om je levenstestament opzij te zetten.