Je hoort je kleinkind, maar het is een oplichter: zo werkt de nieuwe AI-truc

donderdag, 08 oktober 2026 om 15:47

De telefoon gaat en je hoort je kleindochter. Ze is in paniek en heeft nu geld nodig. Het is haar stem, haar manier van praten. Toch zit zij er niet aan de andere kant van de lijn. Criminelen hebben haar stem nagemaakt, en de opname kwam misschien wel uit dat leuke filmpje dat jullie samen voor Instagram maakten.

AD Utrechts Nieuwsblad beschrijft precies zo'n situatie, meldt Seniorenjournaal: een week na het telefoontje is het pensioen van oma weg. Volgens de krant wordt het nadoen van stemmen steeds vaker gebruikt om de bankrekening van senioren leeg te halen. Sybren van der Velden Walda, landelijk projectleider Senioren en Veiligheid van de Nationale Politie, waarschuwde woensdag senioren in Wijk bij Duurstede voor deze nieuwe truc. Oplichters worden volgens hem steeds gewiekster.

Een paar seconden geluid is genoeg

Voor zo'n nagemaakte stem is weinig nodig. Een AI-programma heeft volgens bank NIBC genoeg aan een paar seconden audio. Een stukje uit een video op sociale media of een voicemail volstaat al. Daarna kan de oplichter bellen met de stem van je zoon, dochter of kleinkind. Meestal is er haast: er moet direct geld worden overgemaakt.

Volgens KPN hield in onderzoek van de Rijksoverheid 60 procent van de Nederlanders een gekloonde stem van een bekende voor echt. Volgens de provider blijkt uit onderzoek van de Rijksoverheid dat 60 procent van de Nederlanders denkt dat een gekloonde stem van een bekende echt is.

Het rijtje trucs wordt steeds langer

Het stemklonen komt bovenop een lijst die al lang was: bankhelpdeskfraude, phishing, WhatsApp-berichten van zogenaamde familieleden die om geld vragen en nepagenten. Criminelen gebruiken daarbij volgens AD Utrechts Nieuwsblad steeds vaker kunstmatige intelligentie.

Van der Velden Walda kwam niet zomaar naar Wijk bij Duurstede. Een hoogbejaarde vrouw uit de plaats werd onlangs opgelicht door een nepbankmedewerker. Hij haalde haar pinpassen thuis op om ze 'in veiligheid te brengen' en nam daarna 8.600 euro op bij een geldautomaat. Deze week raakte een bejaarde Utrechter ook nog 30.000 euro kwijt aan een nepagent.

Bij die nepagenten blijft het aantal gevallen groeien. In het eerste halfjaar van 2026 telde de politie een recordaantal van 7.200 incidenten, schreef Seniorenjournaal in augustus op basis van NRC. Ongeveer driekwart van de ouderen die worden gebeld, trapt er niet in. Een kwart gelooft de oplichters dus wel.

De buit die criminelen kunnen vergaren is groot. Dus voor hen blijft het aantrekkelijk. Al is de pakkans ook steeds groter.

- Sybren van der Velden Walda, politie, eerder in NRC

Het codewoord moet van jou komen

Het advies dat instanties het vaakst geven: spreek een codewoord af met je familie. De MAX Meldpunt-redactie schrijft dat de politie dit de belangrijkste tip noemt. Een vooraf afgesproken codewoord kan helpen om een oplichter te ontmaskeren. Maar vertrouw bij een verzoek om geld niet alleen op een herkenbare stem of het juiste woord: hang op en bel je familielid zelf terug op het bekende nummer

Daar zit wel een addertje onder het gras. Oplichters gebruiken zelf ook codewoorden om vertrouwen te wekken. In augustus kreeg een 92-jarige vrouw in Utrecht van een nep-officier van justitie een codewoord, zodat ze zou kunnen 'controleren' of de agent aan de deur echt was, meldt RTV Utrecht. Bij een vrouw in Wijk bij Duurstede ging het in februari 2025 op dezelfde manier mis, volgens de politie. Een codewoord werkt dus alleen als jullie het zelf vooraf hebben bedacht, en nooit als een beller het je geeft.

Ook een eigen codewoord is geen garantie. In paniek vergeet je het snel, en oplichters zetten soms verkeerslawaai op de achtergrond, zodat ze kunnen zeggen dat ze je niet verstaan. Daarover schreven we eerder in ons stuk over stemklonen tijdens de vakantie. De vaste regel blijft dus: ophangen en zelf terugbellen.

Een codewoord dat de beller je geeft, is geen bescherming maar juist een alarmsignaal.

Wat je nu kunt doen

Bedenk samen met je kinderen en kleinkinderen een familiewoord. Kies een gewoon woord of een korte zin die nergens op sociale media staat, en spreek af dat niemand het ooit in een bericht doorgeeft.
Hang op bij elk verzoek om geld en bel zelf terug op het nummer dat al in je telefoon stond. Bel nooit het nummer terug dat de beller je geeft.
Wordt er haast gemaakt? Zie dat als alarmsignaal. Familieleden en banken snappen het als je eerst even controleert. Oplichters niet.
Geen codewoord afgesproken? Stel dan een vraag waarvan het antwoord niet online staat. Een geboortedatum of woonplaats is niet genoeg.
Praat met je kleinkinderen over de filmpjes die jullie samen maken. Zet accounts op privé en houd zo weinig mogelijk stemgeluid openbaar.
Ben je toch geld kwijt? Laat je rekening blokkeren via de Bankpassen Meldcentrale (0800-0313) en doe aangifte via 0900-8844. Meld ook pogingen bij de politie.

Een goed moment om het familiewoord af te spreken is de volgende verjaardag, als iedereen bij elkaar is. Het kost vijf minuten en maakt je minder kwetsbaar voor het telefoontje dat je liever nooit krijgt.

Bronnen: Seniorenjournaal (op basis van AD Utrechts Nieuwsblad), Seniorenjournaal, NIBC, KPN, MAX Meldpunt, RTV Utrecht, Politie, Cybertalk, Veilig Internetten