Kijk deze week eens omhoog in je eigen boom. Zie je tussen het blad kale, grijze takken zitten die dit voorjaar nog groen waren? Na de droge zomer is dat geen uitzondering. Waait zo'n tak bij de omslag van woensdag en donderdag op de auto of de schuur van de buren, dan kun jij zelf aansprakelijk zijn. Op 'overmacht' hoef je bij gewone herfstwind niet te rekenen.
Geen storm, wel wind
Na een zacht begin van oktober slaat het weer om. Volgens Hart van Nederland trekt de wind vanaf woensdag aan, komt er meer bewolking en neemt de kans op regen toe. De rest van de week verloopt soms onstuimig, fris en wisselvallig. Weeronline verwacht dat donderdag een matige noordwestenwind stapelwolken en buien aanvoert, met aan zee een vrij krachtige tot krachtige wind.
Dat is dus geen storm. En juist dan wordt het lastig om de schuld op het weer af te schuiven. In 'Waait je schutting om bij de eerste herfstwind? Dan betaal je de schade vaak zelf, en dit kun je nog doen voor woensdag' schreven we al dat de boom van de buren bij overmacht via je eigen verzekering loopt. Dat geldt voor een gezonde boom. Bij een boom met zichtbaar dood hout ligt het anders.
Een boom is geen dak of schuur
Voor bomen geldt een andere regel dan voor gebouwen. Artikel 6:174 van het Burgerlijk Wetboek regelt de risicoaansprakelijkheid voor gebrekkige opstallen, maar bomen vallen juridisch gezien niet onder het begrip 'opstal', legt Expert Zoom uit. De buren moeten dus aantonen dat jij nalatig bent geweest.
Volgens rechtsbijstandsverzekeraar DAS moeten ze bewijzen dat de boom niet goed was onderhouden en/of ziek was en de ziekte of inwendige rotting van de tak bij normale zorg en visuele controle had kunnen en moeten worden geconstateerd. Het gaat om wat je van de grond af kunt zien. Een kale, dode tak in een verder groene kroon valt daar precies onder.
Niet de wind maakt het verschil, maar wat je had kunnen zien.
Overmacht ligt hoger dan je denkt
DAS legt de lat voor overmacht hoog. Daarbij gaat het om een storm die zo hevig is dat ook gezonde bomen omwaaien of gezonde takken afbreken. Volgens DAS moet er dan sprake zijn van een zeer zware storm (windkracht 11). Andere bronnen spreken minder precies van 'extreme wind'. Koen in het groen schrijft: bij een gezonde boom die omwaait door extreme wind is er sprake van overmacht.
Je hoeft geen jurist te zijn om het verschil te zien met een matige noordwestenwind. Volgens ID.nl kunnen buren je ook zonder storm aansprakelijk stellen als je geen onderhoud hebt gepleegd terwijl dat wel nodig was. Overigens geldt dit alles ook als de tak uit de boom waait bij een flinke wind. Tot en met windkracht 6 is er nog geen sprake van storm.
Wat de droogte met je boom doet
Koninklijke VHG, de branchevereniging van hoveniers en groenvoorzieners, waarschuwde vorige maand dat de gevolgen van de droogte nog niet voorbij zijn. Langdurig watertekort kan zichtbaar zijn aan verdord of vroegtijdig afvallend blad en afstervende twijgen en takken. Volledig afgestorven of sterk uitgedroogde zware takken kunnen bijvoorbeeld eerder breken dan vitale takken.
Er is ook een geruststellende kant. Volgens de VHG betekent droogtestress nadrukkelijk niet dat bomen na een droge zomer automatisch onveilig zijn. Deze zomer braken er bovendien takken af die er gezond uitzagen. Dat verschijnsel heet 'summer branch drop'. Natuurbeheerder GLK noemde het in augustus een natuurlijk en onvoorspelbaar verschijnsel. Een tak die je niet kon zien aankomen, is iets anders dan een dode tak die al weken kaal in je boom hangt.
Wie betaalt als het misgaat
Je woonverzekering helpt je in dit geval niet. Volgens ID.nl geldt: als zaken in jouw tuin schade veroorzaken in de tuin van de buren, heb je niets aan je woonverzekering. In die gevallen kan een aansprakelijkheidsverzekering voor particulieren goed van pas komen. Let wel op de grens. Volgens Wildschut Verzekeringen geeft die verzekering geen dekking bij opzet of grove nalatigheid.
Ook een eerdere waarschuwing telt mee. Nijland schrijft dat het als nalatigheid gezien kan worden als er al eens een tak is afgebroken en de buren daar melding van hebben gemaakt, maar je de boom daarna niet regelmatig hebt laten inspecteren. Het advies van Attentiv: het gesprek met de buren voer je dus het liefst vóór de schadeclaim, niet erna.
Wat je nu kunt doen
- Loop vóór woensdag een rondje om je bomen en kijk naar de kroon. Let op kale takken tussen het blad, scheuren en loslatende schors.
- Maak foto's met datum. Daarmee laat je later zien wat er wel en niet te zien was.
- Laat dode takken die boven de tuin, het dak of de auto van de buren hangen weghalen. De VHG noemt het verwijderen van dood of aantoonbaar risicovol hout als maatregel.
- Kap niet uit voorzorg. Volgens de VHG is droogtestress geen reden om bomen uit voorzorg te kappen of zwaar te snoeien. Grote takken hoog in de kroon laat je door een boomverzorger weghalen.
- Hebben de buren je al eens gewaarschuwd? Kom er dan nu op terug en vraag om een inspectie.
- Kijk na of je een aansprakelijkheidsverzekering voor particulieren hebt.
Twijfel je over wat je nu wel en niet moet snoeien? In 'Deze planten moet je met rust laten in de herfst (en deze moet je wél snoeien)' zetten we het op een rij.
Meer weten? DAS,
Expert Zoom,
ID.nl,
Koninklijke VHG,
Handel en techniek,
GLK,
Koen in het groen,
Nijland,
Wildschut Verzekeringen,
Attentiv,
Weeronline,
Hart van Nederland