We boeken onze vakantie ineens heel anders — en dat zie je terug in de file

De zwarte zaterdag begint scheurtjes te vertonen. Nederlanders vertrekken steeds vaker op dinsdag of woensdag, blijven korter en laten het vaste week-tot-week-ritme los. Waarom? Omdat we anders zijn gaan werken — en de recreatiesector daar dankbaar op inspringt

De zwarte zaterdag was decennialang een nationaal ritueel: kofferbak dicht, koffie in de thermoskan, en om vijf uur 's ochtends de A2 op. Wie slim was vertrok vrijdagavond. Wie écht slim was, dacht dat tenminste. In 2026 blijkt uit verkeers- en boekingscijfers dat het vaste patroon aan het afbrokkelen is. Niet ineens, wel duidelijk. En de reden is verrassend prozaïsch: we werken minder vaak vijf dagen per week, dus we vertrekken niet meer op vrijdag.

De ANWB ziet het terug in de filecijfers van deze zomer. Maandagen, woensdagen en donderdagen zijn merkbaar drukker geworden, terwijl de traditionele vrijdag- en zondagpieken juist afvlakken. Op zondag was er zelfs een kwart minder filedruk dan gebruikelijk. In Frankrijk stond de A7 dit jaar op maandagen muurvast, en ook bij de Gotthardtunnel begon het weekend blijkbaar een dag eerder — of een dag later, het is maar hoe je het bekijkt.

Wie op zaterdag boekt tot zaterdag, wil er ook op zaterdag zijn. Maar precies dat vaste patroon begint scheurtjes te vertonen.

Bij online boekingsplatform BungalowSpecials begint tegenwoordig 1 op de 8 boekingen op een dinsdag of woensdag. Vijf jaar geleden was dat nog 6 procent. En de klassieke zeven-nachten-week? Die daalde van 25 naar 19 procent van de boekingen. Vakantieparken spelen er graag op in: flexibele aankomstdagen leveren meer omzet op en trekken een breder publiek.

Het echte antwoord ligt niet op de snelweg maar op kantoor — of op de zolderkamer met een laptop. De vierdaagse werkweek is in Nederland stilletjes aan een opmars bezig. In vier jaar tijd stapten ongeveer 300.000 Nederlanders over op een grote deeltijdbaan van 28 tot 35 uur per week. Inmiddels werken 1,9 miljoen mensen in die categorie, tegenover 1,6 miljoen in 2021. Wie standaard op vrijdag vrij is, of op maandag, heeft geen enkele reden meer om zich in de zwarte zaterdagfile te voegen.

De recreatiekoepel Hiswa-Recron bevestigt dat de sector daar bewust op inspeelt. Weliswaar daalt het aandeel klassieke flexwerkers licht, maar de mensen met een vaste baan werken steeds vaker vier of zelfs drie dagen. Recreatieondernemers passen hun wisseldagen daarop aan: parken bieden aankomsten door de hele week aan, en korte midweken groeien harder dan de traditionele weekverhuur.

Opvallend is dat het beeld op de campings gemengder is. Daar is het aantal boekingen voor drie nachten inmiddels ongeveer gelijk aan dat voor zeven nachten — mensen blijven dus korter. Maar ze komen wél op de vertrouwde vertrekdagen aan: vrijdag en maandag blijven dominant. Alsof de tentstok zich niet zomaar laat verplaatsen. Voor parkeigenaren is dat prettig plannen; voor de filedruk op vrijdagmiddag minder.

Voor ondernemers zit er ook een keerzijde aan. Korte verblijven betekenen vaker schoonmaken, vaker bedlinnen wisselen, vaker inchecken. De kosten per gast lopen op. Maar zolang de klant flexibel wil, moet de sector mee. En misschien scheelt het over een paar jaar echt een uurtje file op Zwarte Zaterdag. Al zullen de mopperende Telegraaf-reageerders die al vier jaar op de "paniekzaterdag" een lege snelweg fotograferen, dan waarschijnlijk vinden dat ze het altijd al wisten.