ChatGPT als digitale huisarts? Vertrouw er alsjeblieft niet op

Steeds meer mensen wenden zich tot hun favoriete chatbot voor alledaagse vragen, van recepten tot belastingadvies. Maar ook gezondheidsklachten belanden in toenemende mate bij ChatGPT of Claude. Dat lijkt handig, snel en laagdrempelig. Toch waarschuwen experts dat dit risico’s met zich meebrengt.

In een recente studie kregen deelnemers korte beschrijvingen van veelvoorkomende medische klachten. Een deel van hen gebruikte een chatbot, terwijl anderen hun gebruikelijke bronnen raadpleegden, zoals internet of eigen kennis. Vervolgens werd gevraagd welke aandoening de klachten kon verklaren en waar zij het beste hulp konden zoeken.

De uitkomst was opvallend: mensen die een chatbot gebruikten, scoorden slechter in het herkennen van de juiste aandoening. Ook waren zij niet beter in staat om te bepalen of ze bijvoorbeeld naar de huisarts, de spoedeisende hulp of helemaal nergens heen moesten. Met andere woorden: de chatbot hielp niet om betere gezondheidsbeslissingen te nemen.

Opmerkelijk genoeg ligt dat niet aan een gebrek aan medische kennis bij AI. Wanneer dezelfde scenario’s direct aan de chatbots werden voorgelegd, zonder menselijke tussenkomst, presteerden ze juist veel beter. In de meeste gevallen konden ze relevante diagnoses noemen en passend advies geven.

Waar gaat het dan mis? Volgens de onderzoekers zit het probleem in de interactie tussen mens en machine. Gebruikers geven vaak onvolledige informatie, stellen vragen ongestructureerd of missen cruciale details in de antwoorden. Chatbots noemen soms wel de juiste diagnose, maar die raakt ondergesneeuwd in langere teksten of wordt simpelweg niet opgemerkt.

De studie legt een fundamenteel probleem bloot: goede kennis betekent nog geen goede communicatie. En juist dat is in de geneeskunde essentieel. Een consult draait niet alleen om feiten, maar ook om het interpreteren van verhalen, het inschatten van onzekerheid en het opbouwen van vertrouwen.

Artsen worden hier jarenlang in getraind. Ze leren het belang van luisteren, doorvragen en afstemmen op de patiënt. Dat zijn vaardigheden die moeilijk te vangen zijn in algoritmes.

Betekent dit dat AI geen rol heeft in de zorg? Integendeel: chatbots blijken bijzonder nuttig in ondersteunende taken, zoals het samenvatten van patiëntendossiers of het opstellen van rapportages. Maar als ‘digitale dokter’ schieten ze voorlopig tekort.

De belofte van AI in de gezondheidszorg blijft groot, maar de realiteit vraagt om nuance. Wie medische klachten heeft, doet er nog altijd verstandig aan om een echte professional te raadplegen. Want geneeskunde is meer dan het juiste antwoord geven, het is mensenwerk.

Bron: Science Alert